Zanik sporów światopoglądowych

Drukuj PDF

Felieton – Polityka bez masek
Maria Szyszkowska

Zastanawiające jest, że – jak się głosi – w wolnym państwie zamilkły spory światopoglądowe. Zastanawiające jest, że w ustroju określanym jako demokratyczny, nie zaznacza się w życiu publicznym wielość światopoglądów. Uderza brak zainteresowania kwestiami, które wyrastają ponad poziom biologiczno-materialnego życia.
W czasach Polski Ludowej, której wykrzywiony obraz w mediach tworzą m.in. parlamentarzyści, w tym także partii nazywających się lewicowymi, życie obywateli było przepojone dyskusjami światopoglądowymi. W „Trybunie Ludu” marksiści krytykowali rozmaite aspekty światopoglądu chrześcijańskiego, w „Słowie Powszechnym” krytykowano w sposób wolny od cenzury, poglądy marksistowskie. Polska była państwem dwuświatopoglądowym. Problemy należące do poglądu na świat absorbowały uwagę Polaków – porównawczo – w takim stopniu jak dziś dążenie do dóbr materialnych.
Dla innych światopoglądów nie było raczej miejsca, ale w kręgach akademickich zaznaczył swoją obecność światopogląd wyrastający ze szkoły lwowsko-warszawskiej. W czasopismach i wydawnictwie PAXu jeszcze inne poglądy mógł był głosić Bolesław J. Gawecki. Odbywały się legalne spotkania mesjanistów – kontynuatorów filozofii Józefa Hone Wrońskiego w lokalu „Więzi”, a ja istniałam szerząc elementy filozofii Kanta i neokantystów mimo, że marksiści oceniali je jako „rewizjonizm w ruchu robotniczym”. Krytyka filozofii Kanta przez filozofów chrześcijańskich też była ostra.
Poprawność polityczna narzuciła w ostatnich latach nienawiść do określonych państw i szerzone są poglądy amerykańskie. W milczący sposób zaprzestano po 1989 roku dyskusji na temat prawa naturalnego, do którego nawiązuje społeczna nauka Kościoła rzymsko-katolickiego. Zastąpiono je w dużym stopniu rozważaniami na temat praw człowieka.
Jest oczywiste, że filozofię studiują bardzo niewielkie kręgi społeczeństwa, ale pogląd na świat ma każdy człowiek. W światopoglądzie zawarte są przemyślenia, przeżycia i dążenia człowieka. Światopogląd jest funkcją nie tylko rozumu. Istotne znaczenie ma, by nie przejmować bezkrytycznie światopoglądu od własnej rodziny i nie poddawać się wbrew sobie natarczywie głoszonemu przez media. Pogląd na świat powinien być wynikiem krytycznej oceny sugerowanych oraz poznawanych światopoglądów. Powinien być autentyczny, a więc zgodny z własną wrażliwością, wiedzą i przeżyciami, a także intuicją.
Nie ma dowodu naukowego, który pozwoliłby wykazać, że określony światopogląd jest prawdziwy, a pozostałe fałszywe. Ta uwaga odnosi się także do systemów filozoficznych. A wspominam o tym, ponieważ elementy filozofii zawarte są w poszczególnych poglądach na świat. Świadomość, że nie jest się nosicielem jedynie słusznego poglądu powinna skłaniać do życzliwego stosunku do osób reprezentujących inne światopoglądy niż nasz. Niestety, my, mieszkańcy Europy, staramy się narzucać kulturom na innych kontynentach, wartości i obyczaje naszej.
Światopogląd składa się z tez, które nie są empirycznie sprawdzalne, ale nie są dowolne. Decydują o nich wartości kulturowe, w których dany człowiek egzystuje a także środowisko i wychowanie. A więc światopogląd, to rezultat wielu krzyżujących się wpływów i czynników. Możliwa jest jedynie społeczno-historyczna weryfikacja światopoglądów z punktu widzenia skutków, które wywołują. Czymś innym jest nauka a czymś innym światopogląd.
Troska o dobro własnego narodu niejednokrotnie łączyła jednostki mimo, że różniły się światopoglądowo. Dobro własnego narodu bywało spoiwem silniejszym niż niechęci światopoglądowe. Obecnie znaczenie mają interesy i dążenie do zdobycia władzy, a te pseudowartości nie są spoiwem narodu. Niestety w XXI wieku na poczynania jednostek, w tym polityków, nie mają wpływu na ideały. Zdarzają się wyjątki. A problem światopoglądu splata się nierozdzielnie z zagadnieniem wartości.
Działalność kulturotwórcza człowieka jest uwarunkowana światopoglądem nadaje sens istnieniu człowieka. W człowieku, jak w krzywym zwierciadle, rysuje się indywidualny obraz kultury. Groźna jest bezideowość. W rezultacie tworzy się mentalność człowieka bezkrytycznie przyjmującego to, co przychodzi z Zachodu, a zwłaszcza ze Stanów Zjednoczonych. Mikromania narodowa, błędne poczucie, że nasza kultura jest gorsza niż Zachodnie, sprawiła, że szybko zamerykanizowaliśmy się. Nawet język polski, wyjątkowo bogaty „ozdabia się” powszechnie angielskimi terminami, by jako przykład podać hejt.
Na zakończenie dodam, że tylko światopogląd niewielkiej części społeczeństwa przenika ideał pokoju. Od kilku lat zjednoczyły polski naród nie ideały lecz nienawiść do wyimaginowanych wrogów naszego państwa.

Maria Szyszkowska


 

Wydanie bieżące

Recenzje

Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.

Więcej …
 

Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.

Więcej …
 

W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 31 gości 

Statystyka

Odsłon : 8491298

Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.

Więcej …
 

Więcej …
 

Więcej …

Temat dnia

Zróbmy coś!

Tak się zastanawiam, czy poza marszami ciszy, telewizyjnym zalewem informacji, który potrwa przez kilka dni, ktokolwiek w Polsce zrobi coś konkretnego aby poprawić nasze bezpieczeństwo i realnie zaradzić problemowi??? Bardzo wątpię.

Więcej …
 
Krakowska masakra pokłosiem haseł „kościół, szkoła, strzelnica”...?

W dniu 7 listopada br. po godzinie 15 ulicami wokół Rynku Głównego w Krakowie (m.in. ulicą Sławkowską) przejechał samochód, z którego kierowca zaczął strzelać z karabinu (typu wojskowego „AR-15”) do przypadkowych przechodniów. Wśród osób przechodzących w tamtej okolicy powstał popłoch i większość z nich ratowała/asekurowała się ucieczką do pobliskich punktów restauracyjnych i sklepowych.

Więcej …
 

Na lewicy

Tradycyjnie, w dniu 13 listopada 2026 roku, złożyliśmy kwiaty przy obelisku upamiętniającym słynną bitwę polskich socjalistów z Kozakami w roku 1904 na Placu Grzybowskim w Warszawie. Była to pierwsza taka wielka akcja PPS przeciw uciemiężeniu Polaków w zaborze rosyjskim, która historycznie stała się przysłowiowym chrztem bojowym Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie w dniu 7 listopada 2026 roku Polska Partia Socjalistyczna opublikowała Stanowisko, w którym potępia mord, do którego doszło na Krakowskim Rynku.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2026 roku liczna grupa działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego w Warszawie.
Rokrocznie, od momentu postawienia pomnika Daszyńskiego przy Trakcie Królewskim w Warszawie, w dniu powołania Rządu Ludowego Republiki Polskiej składane są kwiaty przez przedstawicieli PPS i innych ugrupowań lewicowych.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2026 roku odbyła się w UMCS w Lublinie konferencja naukowa „U progu Niepodległej: Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego i jego miejsce w procesie odbudowy Państwa Polskiego”.
Konferencja była kontynuacją corocznych przedsięwzięć organizacyjnych i politycznych mających na celu upamiętnienie powołania w dniu 6/7 listopada 1918 roku Rządu Ludowego pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego.

Więcej …
 

W dniu 27 października 2026 roku w Sali kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja naukowa zorganizowana z okazji 90 rocznicy śmierci Ignacego Daszyńskiego, premiera Rządu Ludowego w 1918 roku i Marszałka Sejmu w II RP. Konferencja odbywała się pod hasłem: „Ignacy Daszyński. Wokół dziedzictwa demokraty, socjalisty, Marszałka Sejmu”.

Więcej …
 

W dniu 1 października 2026 roku w Płocku odbyła się promocja monografii „O racji stanu. Ignacy Daszyński (1866-1936)”, której organizatorem było Towarzystwo Naukowe Płockie. Monografia powstała pod redakcją naukową dra Andrzeja Ziemskiego. Wyboru tekstów i opracowania dokonał redaktor Przemysław Prekiel.

Więcej …
 

W dniu 12 września 2026 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Mazowieckiej PPS.
Podczas posiedzenia przedyskutowano aktualną sytuację polityczną w kraju. Zwrócono uwagę na potrzebę podjęcia dyskusji na temat przygotowań do mających się odbyć w roku przyszłym wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 31 lipca 2026 roku, w przeddzień kolejnej, 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kwaterze powstańców na Cmentarzu Bródnowskim, w której pochowano bojowców PPS, odbyła się uroczystość złożenia kwiatów.

Więcej …
 

W dniu 23 czerwca 2026 roku w Warszawie z okazji 80-tych urodzin upamiętniono Józefa Oleksego, marszałka Sejmu ( II i IV kadencji w latach 1993–1995 i 2004–2005) i premiera (1995–1996). W godzinach rannych grupa przyjaciół złożyła wieńce na grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku.

Więcej …
 

25 maja 2026 roku obchodziliśmy 100 rocznicę urodzin Jana Józefa Lipskiego, człowieka zasłużonego również dla ruchu socjalistycznego. W latach 1990-1991 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 12 maja 2026 roku w Akademii Piotrkowskiej odbyła się konferencja naukowa z okazji 100 rocznicy zamachu majowego pt. „Wojna Polsko – Polska”.

Więcej …
 

W dniu 9 maja 2026 roku w Warszawie w obrębie ulicy Śmiałej na Żoliborzu dokonano otwarcia skweru imienia prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, wybitnego historyka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Więcej …