Problem pokoju i rozwoju dziś

Drukuj PDF

Felieton – My Socjaliści
Andrzej Ziemski

Cywilizacja zachodnia w XX wieku przystała na pełną i świadomą akceptację liberalizmu opartego o wcześniejsze idee Thomasa Hobbes’a, Johna Locke’a i Charlesa de Montesquieu. Polska po roku 1990 wybrała ten krąg cywilizacyjny akceptując jednocześnie neoliberalny model gospodarczy i społeczny. W okresie ostatniego ćwierćwiecza narastające fale kryzysowe, szczególnie gospodarki kapitalistycznej, unaoczniły nam nieprzystawalność demokracji liberalnej do zmian związanych m.in. z projektem neoliberalnym, rewolucją technologiczną i narastającą dominacją świata cyfrowego.  
Ponadto zrodzony na gruncie amerykańskim pragmatyzm umocnił w politycznej filozofii USA i Europy wartości społeczne takie jak konkurencja w relacjach międzyludzkich, rywalizacja i konfrontacja jako narzędzia do osiągania sukcesów.
Weszły również w obieg społeczny naszej cywilizacji nowe zasady filozoficzne i społeczne wyznaczanymi przez alternatywne kręgi filozoficzne. Filozofie chińska czy indyjska poszły inną drogą opartą m.in. o doświadczenia Mohandasa Karamchanda Gandhi’ego i Konfucjusza (Kong Zi lub Kong Fuzi).
Świat, który wydawało się, że po okresie I Zimnej Wojny wkracza w erę pokoju i rozwoju, już na początku XXI wieku „rozjechał się”. Wskazane wcześniej czynniki oraz niekorzystny splot wydarzeń związanych z rozpadem modelu jednobiegunowego (opartego o neokolonialny system dominacji amerykańskiej) doprowadziły nas na początku trzeciej dekady XXI wieku do zaostrzenia stosunków międzynarodowych. Wielu politologów używa dziś pojęcia II Zimnej Wojny, choć biorąc pod uwagę wydarzenia na Ukrainie i w kilku innych punktach zapalnych, widzimy niebezpieczeństwo otwartego kinetycznego konfliktu globalnego w pełnej skali. Ten stan wzajemnej relacji państw i widoczne, pogłębiające się procesy przyzwolenia szerokiej opinii publicznej na użycie siły w stosunkach międzynarodowych budzić muszą coraz większe zaniepokojenie.
Używane ostatnio przez wielu łacińskie porzekadło: „Si vis pacem, para bellum” (Chcesz pokoju, szykuj się do wojny) nabiera współcześnie nowych znaczeń, bowiem wojna nowego typu na pewno nie jest dziś tą, jak rozumieli i doświadczyli Rzymianie i podbijane przez nich narody. Przykłady z Iraku, Afganistanu, Ukrainy czy ostatnio z Gazy wskazują, że zatarły się granice pomiędzy pokojem a wojną, że współczesny konflikt obejmuje szerokie obszary życia, szczególnie głęboko rozgrywa się w umysłach ludzi i w sferze emocji poprzez świadomą politykę informacyjną poróżnionych stron. Dziś wojnę można wygrać w telewizji, co wynika z agresywnej propagandy krajów prowadzących wojny. Telewizja i inne media w szerokich obszarach życia społecznego odgrywają dziś dominującą rolę w kształtowaniu świadomości. Szczególnie młodzież przywiązana do swych komputerów z trudem rozróżnia gry wojenne od doniesień z frontów, gdzie tracą życie realni ludzie.
W sytuacji, w jakiej znalazł się współczesny świat, nie wnikając głębiej w przyczyny dezintegracji globalnej, warto zastanowić się nad zmianą myślenia poprzez przemodelowanie paradygmatów mediów i wychowania. Wspomniana wcześniej rzymska sentencja w imię dobra ludzkości i pogłębienia jej podmiotowości powinna brzmieć: „Si vis pacem, para pacem” (Chcesz pokoju, szykuj się do pokoju).
Nie zdaje od wieków egzaminu dotychczasowe widzenie relacji międzyludzkich w świetle wartości takich, jak nieograniczona rywalizacja i konfrontacja. W ich wyniku nie było w świecie od wieków dnia bez wojny. Aktualnie toczy się kilka wojen i kilkanaście konfliktów lokalnych, w których giną ludzie. Bilans naszej cywilizacji od starożytności, to kilkaset milionów ofiar, które straciły życie w konfliktach zbrojnych różnego typu. Jest czas, aby ludzkość wyciągnęła z tego właściwe wnioski. Nie wydaje się, aby jakaś jednorazowa, nawet ogólnoświatowa kampania doprowadziła do porozumienia i rozwiązywania konfliktów na drodze porozumienia i poszanowania interesów innych. Możliwe są natomiast trwale wpisane w nasze stosunki międzynarodowe działania cząstkowe, które w określonym czasie złożą się na trwałą, akceptowaną przez wszystkich wizję pokojowego współistnienia.
Przed kilkoma miesiącami z mojej inicjatywy pojawiła się w „Przeglądzie Socjalistycznym” idea Europy wolnej od broni A, B i C. Wynika  ona z historycznej konstatacji, która przypomina nam tragiczne losy narodu polskiego w latach I i II wojny światowej, dotyczy to również wielu innych narodów żyjących w naszym obszarze geograficznym. Istotne znaczenie ma tutaj ogłoszona w roku 1957 propozycja polskiego ministra spraw zagranicznych – Adama Rapackiego dotycząca ustanowienia w obszarze Europy Środkowej strefy bezatomowej.
Europa wolna od broni A, B i C, jako idea uniwersalna, ma tylko z pozoru w tych trudnych dla nas czasach charakter utopii. Jest ona ideą ponadczasową, a w cywilizacji rewolucji technologicznej niezwykle ważną. Bowiem nie tylko broń jądrowa, ale również biologiczna i chemiczna zagrażają istnieniu ludzkości. Uważam, że bez względu na wiele wątpliwości, które pojawiają się co do realności tej idei, powinniśmy tworzyć szerokie zaplecze wsparcia w różnych środowiskach społecznych, zawodowych, szczególnie wśród młodzieży. Tylko szeroki ruch społeczny obejmujący miliony będzie w stanie przeciwstawić się presji, jaką wywiera na treść naszego życia kompleks militarno-przemysłowy i szerokie kręgi związane z władzą czerpiące trudno przeliczalne korzyści z wojen.

Andrzej Ziemski

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.

Więcej …
 

Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.

Więcej …
 

W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 31 gości 

Statystyka

Odsłon : 8491792

Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.

Więcej …
 

Więcej …
 

Więcej …

Temat dnia

Zróbmy coś!

Tak się zastanawiam, czy poza marszami ciszy, telewizyjnym zalewem informacji, który potrwa przez kilka dni, ktokolwiek w Polsce zrobi coś konkretnego aby poprawić nasze bezpieczeństwo i realnie zaradzić problemowi??? Bardzo wątpię.

Więcej …
 
Krakowska masakra pokłosiem haseł „kościół, szkoła, strzelnica”...?

W dniu 7 listopada br. po godzinie 15 ulicami wokół Rynku Głównego w Krakowie (m.in. ulicą Sławkowską) przejechał samochód, z którego kierowca zaczął strzelać z karabinu (typu wojskowego „AR-15”) do przypadkowych przechodniów. Wśród osób przechodzących w tamtej okolicy powstał popłoch i większość z nich ratowała/asekurowała się ucieczką do pobliskich punktów restauracyjnych i sklepowych.

Więcej …
 

Na lewicy

Tradycyjnie, w dniu 13 listopada 2026 roku, złożyliśmy kwiaty przy obelisku upamiętniającym słynną bitwę polskich socjalistów z Kozakami w roku 1904 na Placu Grzybowskim w Warszawie. Była to pierwsza taka wielka akcja PPS przeciw uciemiężeniu Polaków w zaborze rosyjskim, która historycznie stała się przysłowiowym chrztem bojowym Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie w dniu 7 listopada 2026 roku Polska Partia Socjalistyczna opublikowała Stanowisko, w którym potępia mord, do którego doszło na Krakowskim Rynku.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2026 roku liczna grupa działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego w Warszawie.
Rokrocznie, od momentu postawienia pomnika Daszyńskiego przy Trakcie Królewskim w Warszawie, w dniu powołania Rządu Ludowego Republiki Polskiej składane są kwiaty przez przedstawicieli PPS i innych ugrupowań lewicowych.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2026 roku odbyła się w UMCS w Lublinie konferencja naukowa „U progu Niepodległej: Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego i jego miejsce w procesie odbudowy Państwa Polskiego”.
Konferencja była kontynuacją corocznych przedsięwzięć organizacyjnych i politycznych mających na celu upamiętnienie powołania w dniu 6/7 listopada 1918 roku Rządu Ludowego pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego.

Więcej …
 

W dniu 27 października 2026 roku w Sali kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja naukowa zorganizowana z okazji 90 rocznicy śmierci Ignacego Daszyńskiego, premiera Rządu Ludowego w 1918 roku i Marszałka Sejmu w II RP. Konferencja odbywała się pod hasłem: „Ignacy Daszyński. Wokół dziedzictwa demokraty, socjalisty, Marszałka Sejmu”.

Więcej …
 

W dniu 1 października 2026 roku w Płocku odbyła się promocja monografii „O racji stanu. Ignacy Daszyński (1866-1936)”, której organizatorem było Towarzystwo Naukowe Płockie. Monografia powstała pod redakcją naukową dra Andrzeja Ziemskiego. Wyboru tekstów i opracowania dokonał redaktor Przemysław Prekiel.

Więcej …
 

W dniu 12 września 2026 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Mazowieckiej PPS.
Podczas posiedzenia przedyskutowano aktualną sytuację polityczną w kraju. Zwrócono uwagę na potrzebę podjęcia dyskusji na temat przygotowań do mających się odbyć w roku przyszłym wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 31 lipca 2026 roku, w przeddzień kolejnej, 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kwaterze powstańców na Cmentarzu Bródnowskim, w której pochowano bojowców PPS, odbyła się uroczystość złożenia kwiatów.

Więcej …
 

W dniu 23 czerwca 2026 roku w Warszawie z okazji 80-tych urodzin upamiętniono Józefa Oleksego, marszałka Sejmu ( II i IV kadencji w latach 1993–1995 i 2004–2005) i premiera (1995–1996). W godzinach rannych grupa przyjaciół złożyła wieńce na grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku.

Więcej …
 

25 maja 2026 roku obchodziliśmy 100 rocznicę urodzin Jana Józefa Lipskiego, człowieka zasłużonego również dla ruchu socjalistycznego. W latach 1990-1991 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 12 maja 2026 roku w Akademii Piotrkowskiej odbyła się konferencja naukowa z okazji 100 rocznicy zamachu majowego pt. „Wojna Polsko – Polska”.

Więcej …
 

W dniu 9 maja 2026 roku w Warszawie w obrębie ulicy Śmiałej na Żoliborzu dokonano otwarcia skweru imienia prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, wybitnego historyka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Więcej …