Przemoc i konflikt

„Przemoc, pokój, prawa człowieka” to książka Jerzego Oniszczuka wydana co prawda w roku 2016, niemniej jej aktualność w ostatnich latach okazała się niezwykle ważna, dotyczy bowiem filozofii konfliktu i dopuszczalności przemocy, co autor wyraźnie podkreśla we wstępie.


Książka składa się z trzech części: Filozoficzne tradycje i literackie doświadczenia, Ewolucja rzeczywistości w zakresie przemocy i pokoju, Prawne rezultaty poszukiwań rozumu i przemian rzeczywistości oraz z Wstępu autora i Zakończenia.
Na ponad 500 stronach tego dzieła autor zgromadził bardzo szeroki materiał poznawczy dotyczący analizowanych zagadnień w oparciu o wiedzę własną i doświadczenia naukowe oraz bardzo bogatą literaturę przedmiotu (ponad 400 pozycji). Analiza dokonywana jest z perspektywy filozoficznej, politologicznej i historycznej.
Dotyczy ona zagadnień związanych z relacjami pomiędzy ludźmi, pomiędzy ludźmi a instytucjami, które tworzyli na przestrzeni dziejów sięgając od okresu antycznego do współczesności, przede wszystkim pod kątem roli konfliktu i przemocy oraz praw człowieka. Autor konstatuje jednoznacznie, że wartości takie, jak życie w pokoju i pokój powszechny są podstawowymi prawami człowieka. Analiza ujmuje i eksponuje dorobek filozoficzny Kanta w dziedzinie praw człowieka z punktu widzenia podstawy, jaką stanowi umowa społeczna.
Znacząca część analizy dotyczy stanu relacji społecznych pod kątem akceptacji współpracy, współdziałania i współodpowiedzialności wobec trwałych tendencji do ekstremalnej konkurencji, konfliktu, a w finale wojny. Obejmuje to zjawisko zarówno jednostki, jak również struktury społeczne i polityczne. Zainteresował mnie w tym kontekście podrozdział dotyczący przemocy globalizmu neoliberalizmu i neokapitalizmu. Autor bardzo celnie zauważa, że współcześnie narastają społeczne opory wobec neoliberalnej nowomowy, która dała się poznać tworząc wyraźnie. od kilkudziesięciu już lat. mechanizm zmanipulowanego rozumu mającego służyć rynkowym dogmatom. To zaś prowadzi do konkurencji, konfliktu i wojny, na końcu której wracamy do podstaw czyli zysku. Autor wyraźnie tutaj zaznacza, że neoliberalny i neokapitalistyczny system skorumpował i zdegenerował wizję liberalną, kapitalizm i demokrację, które ze zdecydowanie większą ostrożnością pochodziły do problemów wojny i pokoju.
Współcześnie problem pokoju i wojny jest nierozerwalnie związany z zagadnieniami wolności i praw jednostki. Autor zaznacza, że szczególnie doświadczenia II wojny światowej ugruntowały przekonanie, że tylko w warunkach pokoju trwającego między mocarstwami możliwe jest kształtowanie prawa międzynarodowego regulującego powszechne zasady wolności i praw człowieka. Zawarcie pokoju po każdym konflikcie owocowało w skali globalnej powszechną odbudową zaufania, rozwojem współpracy i powszechnym, choć nie zawsze długotrwałym poszanowanie prawa. W tym mieściły się prawa człowieka.
Godne zacytowania są te fragmenty Wstępu, które dotyczą ewolucji myślenia o konflikcie. Szczególną formą przemocy – pisze Autor – są wojny. Z nimi związane jest zabijanie i inne metody używania siły. Wiele z tych rodzajów przemocy wstępowało też w okresach określanych jako pokój. Najstarsze wyobrażenia o stanie wojny wiązały się z wolą bóstw, ale też dostrzegano stojące za nimi ludzkie żądze, które miały popychać do konfliktów. Pytano o konieczność wystąpienia wojny: czy w naturze człowieka tkwi jakiś nakaz podjęcia walki? Współczesne badania wykazują, że moment, w którym wojnę kończy pokój, podobnie jak moment wystąpienia konfliktu ma charakter losowy. Jeśli zaś chodzi o długość wojny, to dowodzi się, że najczęściej występują wojny najkrótsze. Ustalenie to prowadzi do wniosku, że państwa, które walczą nie muszą „usuwać agresji z organizmu”, zanim pójdą po rozum do głowy, że „wojny nie mają impetu, który musi się wyczerpać”…
Dzieło „Przemoc, pokój, prawa człowieka” jest wielkim wyzwaniem dla teoretyków, ale również praktyków pokoju i wojny. Ma ono charakter ponadczasowy, choć współczesnych odniesień, szczególnie dotyczących sytuacji w naszym obszarze cywilizacyjnym jest wiele.
Autor, Profesor Jerzy Oniszczuk, ma za sobą wielką pracę teoretyczną, której efekty tworzą podstawy dla współczesnej myśli politycznej tworzącej ramy dla pokoju i pokojowego współistnienia.

Andrzej Ziemski

---
Oniszczuk J., Przemoc, pokój, prawa człowieka. Oficyna Wydawnicza Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2016, s. 514.

 

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.

Więcej …
 

Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.

Więcej …
 

W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 30 gości 

Statystyka

Odsłon : 8490766

Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.

Więcej …
 

Więcej …
 

Więcej …

Temat dnia

Zróbmy coś!

Tak się zastanawiam, czy poza marszami ciszy, telewizyjnym zalewem informacji, który potrwa przez kilka dni, ktokolwiek w Polsce zrobi coś konkretnego aby poprawić nasze bezpieczeństwo i realnie zaradzić problemowi??? Bardzo wątpię.

Więcej …
 
Krakowska masakra pokłosiem haseł „kościół, szkoła, strzelnica”...?

W dniu 7 listopada br. po godzinie 15 ulicami wokół Rynku Głównego w Krakowie (m.in. ulicą Sławkowską) przejechał samochód, z którego kierowca zaczął strzelać z karabinu (typu wojskowego „AR-15”) do przypadkowych przechodniów. Wśród osób przechodzących w tamtej okolicy powstał popłoch i większość z nich ratowała/asekurowała się ucieczką do pobliskich punktów restauracyjnych i sklepowych.

Więcej …
 

Na lewicy

Tradycyjnie, w dniu 13 listopada 2026 roku, złożyliśmy kwiaty przy obelisku upamiętniającym słynną bitwę polskich socjalistów z Kozakami w roku 1904 na Placu Grzybowskim w Warszawie. Była to pierwsza taka wielka akcja PPS przeciw uciemiężeniu Polaków w zaborze rosyjskim, która historycznie stała się przysłowiowym chrztem bojowym Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie w dniu 7 listopada 2026 roku Polska Partia Socjalistyczna opublikowała Stanowisko, w którym potępia mord, do którego doszło na Krakowskim Rynku.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2026 roku liczna grupa działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego w Warszawie.
Rokrocznie, od momentu postawienia pomnika Daszyńskiego przy Trakcie Królewskim w Warszawie, w dniu powołania Rządu Ludowego Republiki Polskiej składane są kwiaty przez przedstawicieli PPS i innych ugrupowań lewicowych.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2026 roku odbyła się w UMCS w Lublinie konferencja naukowa „U progu Niepodległej: Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego i jego miejsce w procesie odbudowy Państwa Polskiego”.
Konferencja była kontynuacją corocznych przedsięwzięć organizacyjnych i politycznych mających na celu upamiętnienie powołania w dniu 6/7 listopada 1918 roku Rządu Ludowego pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego.

Więcej …
 

W dniu 27 października 2026 roku w Sali kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja naukowa zorganizowana z okazji 90 rocznicy śmierci Ignacego Daszyńskiego, premiera Rządu Ludowego w 1918 roku i Marszałka Sejmu w II RP. Konferencja odbywała się pod hasłem: „Ignacy Daszyński. Wokół dziedzictwa demokraty, socjalisty, Marszałka Sejmu”.

Więcej …
 

W dniu 1 października 2026 roku w Płocku odbyła się promocja monografii „O racji stanu. Ignacy Daszyński (1866-1936)”, której organizatorem było Towarzystwo Naukowe Płockie. Monografia powstała pod redakcją naukową dra Andrzeja Ziemskiego. Wyboru tekstów i opracowania dokonał redaktor Przemysław Prekiel.

Więcej …
 

W dniu 12 września 2026 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Mazowieckiej PPS.
Podczas posiedzenia przedyskutowano aktualną sytuację polityczną w kraju. Zwrócono uwagę na potrzebę podjęcia dyskusji na temat przygotowań do mających się odbyć w roku przyszłym wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 31 lipca 2026 roku, w przeddzień kolejnej, 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kwaterze powstańców na Cmentarzu Bródnowskim, w której pochowano bojowców PPS, odbyła się uroczystość złożenia kwiatów.

Więcej …
 

W dniu 23 czerwca 2026 roku w Warszawie z okazji 80-tych urodzin upamiętniono Józefa Oleksego, marszałka Sejmu ( II i IV kadencji w latach 1993–1995 i 2004–2005) i premiera (1995–1996). W godzinach rannych grupa przyjaciół złożyła wieńce na grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku.

Więcej …
 

25 maja 2026 roku obchodziliśmy 100 rocznicę urodzin Jana Józefa Lipskiego, człowieka zasłużonego również dla ruchu socjalistycznego. W latach 1990-1991 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 12 maja 2026 roku w Akademii Piotrkowskiej odbyła się konferencja naukowa z okazji 100 rocznicy zamachu majowego pt. „Wojna Polsko – Polska”.

Więcej …
 

W dniu 9 maja 2026 roku w Warszawie w obrębie ulicy Śmiałej na Żoliborzu dokonano otwarcia skweru imienia prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, wybitnego historyka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Więcej …