Opresja systemów politycznych

Drukuj PDF
Felieton – Polityka bez masek

Maria Szyszkowska

Przyjmuje się powszechnie, że ustrojem szczególnie dokuczliwym dla jednostki jest państwo totalitarne. Przyjmuje się także założenie, że każdy spragniony jest wolności. Wobec tego jej brak w ustroju charakteryzującym się monizmem światopoglądowym upoważnia nawet do zbrojnej interwencji przeciwko takiemu państwu. Mit wolności oraz mityczna ocena człowieka jako istoty jej spragnionej sprawia, że na przykład Polska wtrąca się w wewnętrzne sprawy Białorusi, mimo, że nie rozwiązaliśmy sprawiedliwie problemów ustrojowych u siebie.
Trzeba podkreślić, że zarówno stalinizm, jak i na przykład hitleryzm jednoznacznie określał własną ideologię i nie ukrywał ograniczeń wolności obywateli. W państwach demokratycznych niejednokrotnie stwarza się pozory wolności. Sytuacja w państwach demokratycznych bywa zagmatwana i niejednoznaczna. Wzniosłym hasłom wolności, równości i braterstwa nie towarzyszą faktyczne działania. Nawet jawność tego ustroju bywa pozorna, ponieważ narastają obszary spraw, które nie są podawane do publicznej wiadomości. Mówi się wprawdzie o prawach człowieka, co jednak nie przeszkadza bezrobociu, braku opieki zdrowotnej, czy skracaniu czasu pobierania emerytur. Mówi się o wydłużeniu czasu pracy, ale w rzeczywistości szuka się oszczędności skracając czas wypłacania należnych świadczeń emerytalnych.

Wielu myślicieli wykazuje związek demokracji z socjalizmem, poddając w wątpliwość możliwość demokracji w warunkach liberalizmu ekonomicznego. Chodzi nie tylko o wątpliwą równość obywateli wobec daleko idącego zróżnicowania materialnego społeczeństwa w warunkach kapitalizmu. Chodzi także o to, że demokracja przekształca się w czasach neoliberalizmu w ustrój państwowy, w którym dochodzi do głosu gra interesów oraz walka partyjna. Dobro wspólne jest wartością funkcjonującą jedynie w sferze werbalnej.

Demokracja parlamentarna wobec siły oddziaływania partii politycznych staje się kosztownym balastem. Związanie dyscypliną klubową parlamentarzystów należących do określonej partii, skłania do pytania: czy nie wystarczyłby jeden przedstawiciel każdej partii w parlamencie, skoro posłowie mają głosować w sposób ujednolicony? A koszt utrzymywania parlamentarzystów jest duży.

Warto przemyśleć sensowność wprowadzenia w niedalekiej przyszłości demokracji bezpośredniej zamiast parlamentarnej. Po pierwsze, wyborcy nie mogą mieć pełnego zaufania do parlamentarzystów, bowiem szukają oni głównie własnych interesów tworząc nowe partie, bądź przechodząc do partii, która – przynajmniej w warstwie słownej – głosi przeciwstawną ideologię. Mamy znakomite i rozczarowujące przykłady, by wymienić Zbigniewa Ziobro,  Joannę Kluzik-Rostkowską, Bartosza Arłukowicza. Izabella Sierakowska kandydując w ostatnich wyborach korzystała z poparcia zarówno prawicy, jak i lewicy. Po drugie, powszechność Internetu umożliwi wkrótce demokrację bezpośrednio, której koszt byłby znacznie niższy od obecnej. Ponadto nie poprzez zawodnych często pośredników, każdy wyrażałby własną wolę.

Bezideowość w państwach demokratycznych narasta, a w Polsce stała się faktem. Ostatecznie do tej sytuacji doprowadziło odejście SLD od lewicowości, co wyraża się przede wszystkim w aprobacie dla liberalizmu ekonomicznego. Bardziej lewicowy wydaje się PiS, ponieważ Lech Kaczyński starał się ograniczać procesy prywatyzacji.

Opresja płynie dla obywateli ze strony państw demokratycznych w sposób mniej jednoznaczny, niż ma to miejsce w państwach totalitarnych. Jako opresję należy ocenić zdominowanie świadomości obywateli stosunkiem do rzeczy zamiast do drugiego człowieka oraz ideałów. Powstaje problem, którego nie można jednoznacznie rozstrzygnąć. A mianowicie, czy rozwojowi duchowemu człowieka bardziej sprzyja państwo przesycone nawet negatywnie ocenianą ideologią – czy państwo, w którym zachęca się do bogacenia, do zaspokajania własnych, egoistycznych interesów, do konkurencji, rywalizacji i sukcesu.

Nawet język, który używa się obecnie w Polsce wskazuje na faktyczną pogardę dla człowieka. Powstały nagle w uczelniach Katedry Kapitału Ludzkiego lub Społecznego, używa się nazwy świadczeniobiorca zamiast pacjent, czy podmiot edukacyjny zamiast człowiek. Polityków bez żadnego powodu określa się mianem elity. Wielu z nich, z powodu agresji, prywaty czy bierności nie nadaje się do tego, by stanowić wzór do naśladowania.

Błędy polityczne zarzuca się Łukaszence, wtrącając się w sposób nieuprawniony w sprawy wewnętrzne innego państwa. Poglądy na temat Julii Tymoszenko są podzielone i nie ma uzasadnienia, by piłkarskie Euro zamieniać w polityczne rozgrywki. Jeżeli bierze się w obronę byłego polityka w innym kraju, to powstaje pytanie bez odpowiedzi: dlaczego nawet chrześcijańscy kapłani w katolickim państwie nie wyrażają protestu z powodu nękania generała Jaruzelskiego. Czy deklaracje o miłości chrześcijańskiej mogą pozostawać jedynie pustymi słowami?

Opresja systemu politycznego, jakim jest demokracja, wyraża się w zgodzie na zróżnicowanie materialne społeczeństwa na tyle głębokie, że miliony Polaków cierpią niedostatek i nędzę. Opresja wyraża się także w tym, że państwo demokratyczne chce się pozbyć trudu zarządzania gospodarką, koncentrując uwagę głownie na wojsku, zbrojeniach i pobieraniu podatków. Zamykane są szkoły, szpitale, budynki poczty. Ponieważ wygodniej rządzić niedouczonym społeczeństwem, więc bezwolnie przejmuje się u nas edukacyjny system boloński. Doprowadzi on do obniżonego poziomu nauczania, co staje się szczególnie groźne, gdy zważy się równolegle upadek poziomu audycji telewizyjnych. Biurokracja, która towarzyszy rozwojowi demokracji oraz Unii Europejskiej, staje się także dotkliwa dla deklarowanej wolności człowieka.

Prawo do nieposłuszeństwa obywatelskiego jest fikcją. Proponuje się wprowadzić zakaz strajków. Poza PPSem żadna partia polityczna nie krytykuje liberalizmu ekonomicznego, mimo, że zarysowały się jego fundamenty i w niektórych państwach zwycięża lewica. Lęk utraty pracy oraz decentralizacja związków zawodowych także hamują przejawy oporu wobec wadliwych rządów. Demokracja sprowadzona do deklarowania podstawowych wartości oraz do funkcjonowania instytucji demokratycznych – a w rzeczywistości zamieniona w grę rozmaitych interesów – nie broni już człowieka, bowiem państwo przestaje służyć obywatelom i pomagać im.

Maria Szyszkowska, prof. zw. dr hab., filozof, Wydział Prawa i Administracji UW.
 

Wydanie bieżące

Recenzje

Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.

Więcej …
 

Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.

Więcej …
 

W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 42 gości 

Statystyka

Odsłon : 8493390

Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.

Więcej …
 

Więcej …
 

Więcej …

Temat dnia

Zróbmy coś!

Tak się zastanawiam, czy poza marszami ciszy, telewizyjnym zalewem informacji, który potrwa przez kilka dni, ktokolwiek w Polsce zrobi coś konkretnego aby poprawić nasze bezpieczeństwo i realnie zaradzić problemowi??? Bardzo wątpię.

Więcej …
 
Krakowska masakra pokłosiem haseł „kościół, szkoła, strzelnica”...?

W dniu 7 listopada br. po godzinie 15 ulicami wokół Rynku Głównego w Krakowie (m.in. ulicą Sławkowską) przejechał samochód, z którego kierowca zaczął strzelać z karabinu (typu wojskowego „AR-15”) do przypadkowych przechodniów. Wśród osób przechodzących w tamtej okolicy powstał popłoch i większość z nich ratowała/asekurowała się ucieczką do pobliskich punktów restauracyjnych i sklepowych.

Więcej …
 

Na lewicy

Tradycyjnie, w dniu 13 listopada 2026 roku, złożyliśmy kwiaty przy obelisku upamiętniającym słynną bitwę polskich socjalistów z Kozakami w roku 1904 na Placu Grzybowskim w Warszawie. Była to pierwsza taka wielka akcja PPS przeciw uciemiężeniu Polaków w zaborze rosyjskim, która historycznie stała się przysłowiowym chrztem bojowym Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie w dniu 7 listopada 2026 roku Polska Partia Socjalistyczna opublikowała Stanowisko, w którym potępia mord, do którego doszło na Krakowskim Rynku.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2026 roku liczna grupa działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego w Warszawie.
Rokrocznie, od momentu postawienia pomnika Daszyńskiego przy Trakcie Królewskim w Warszawie, w dniu powołania Rządu Ludowego Republiki Polskiej składane są kwiaty przez przedstawicieli PPS i innych ugrupowań lewicowych.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2026 roku odbyła się w UMCS w Lublinie konferencja naukowa „U progu Niepodległej: Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego i jego miejsce w procesie odbudowy Państwa Polskiego”.
Konferencja była kontynuacją corocznych przedsięwzięć organizacyjnych i politycznych mających na celu upamiętnienie powołania w dniu 6/7 listopada 1918 roku Rządu Ludowego pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego.

Więcej …
 

W dniu 27 października 2026 roku w Sali kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja naukowa zorganizowana z okazji 90 rocznicy śmierci Ignacego Daszyńskiego, premiera Rządu Ludowego w 1918 roku i Marszałka Sejmu w II RP. Konferencja odbywała się pod hasłem: „Ignacy Daszyński. Wokół dziedzictwa demokraty, socjalisty, Marszałka Sejmu”.

Więcej …
 

W dniu 1 października 2026 roku w Płocku odbyła się promocja monografii „O racji stanu. Ignacy Daszyński (1866-1936)”, której organizatorem było Towarzystwo Naukowe Płockie. Monografia powstała pod redakcją naukową dra Andrzeja Ziemskiego. Wyboru tekstów i opracowania dokonał redaktor Przemysław Prekiel.

Więcej …
 

W dniu 12 września 2026 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Mazowieckiej PPS.
Podczas posiedzenia przedyskutowano aktualną sytuację polityczną w kraju. Zwrócono uwagę na potrzebę podjęcia dyskusji na temat przygotowań do mających się odbyć w roku przyszłym wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 31 lipca 2026 roku, w przeddzień kolejnej, 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kwaterze powstańców na Cmentarzu Bródnowskim, w której pochowano bojowców PPS, odbyła się uroczystość złożenia kwiatów.

Więcej …
 

W dniu 23 czerwca 2026 roku w Warszawie z okazji 80-tych urodzin upamiętniono Józefa Oleksego, marszałka Sejmu ( II i IV kadencji w latach 1993–1995 i 2004–2005) i premiera (1995–1996). W godzinach rannych grupa przyjaciół złożyła wieńce na grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku.

Więcej …
 

25 maja 2026 roku obchodziliśmy 100 rocznicę urodzin Jana Józefa Lipskiego, człowieka zasłużonego również dla ruchu socjalistycznego. W latach 1990-1991 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 12 maja 2026 roku w Akademii Piotrkowskiej odbyła się konferencja naukowa z okazji 100 rocznicy zamachu majowego pt. „Wojna Polsko – Polska”.

Więcej …
 

W dniu 9 maja 2026 roku w Warszawie w obrębie ulicy Śmiałej na Żoliborzu dokonano otwarcia skweru imienia prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, wybitnego historyka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Więcej …