Refleksja w 10 rocznicę wydarzeń w Seattle

Drukuj PDF
Felieton - Inny świat jest możliwy!
Bartosz Rydliński

„Myślę, że za 10 lat to, co będą pisać o wydarzeniach w Seattle, to nie o tym, jaki gaz łzawiący wybuchł na ulicy, ale że spotkanie WTO – Światowej Organizacji Handlu w 1999 roku było narodzinami globalnego ruchu obywatelskiego na rzecz demokratycznej kontroli światowej gospodarki”. Tymi słowami rozpoczyna się film „Tak wygląda demokracja” wyprodukowany na podstawie nagrań z wydarzeń w Seattle 30 listopada 1999 roku. W ciągu dekady obawy protestujących okazały się prawdą, ich przewidywane scenariusze wyzysku i prywatyzacji zysków stały się oficjalnymi planami ponadnarodowych korporacji.
Alter i antyglobaliści z Seattle nie przewidzieli jednego, że neoliberalny system kapitalizmu, z którym walczyli, upadnie pod własnym ciężarem. Utopia ciągłego zysku, bogacenia się kosztem biedniejszych, życia na kredyt, eksploatacji środowiska naturalnego bez żadnej konsekwencji nie mogła trwać wiecznie. Neoliberalizm rozumiany zarówno jako system ekonomiczny, lecz także jako idea politycznego zarządzania bez wątpienia znajduje się w defensywie na polu nauki i debaty akademickiej. Można rzec, że Keynes wchodzi ponownie na salony przepędzając złe duchy Ludwika von Mises’a, Fryderyka Hayek’a i Miltona Friedmana. Nieco gorzej wygląda batalia w świecie polityki i finansów. Talibowie kapitalizmu, rekiny euroamerykańskiej finansjery schowali głowy w piasek pieniędzy podatników z USA i UE. Nikt jednak nie gwarantuje, że po ugaszeniu pożaru, jakim jest światowy kryzys finansowy podpalacze znów nie zaczną grasować po ledwo co naprawionym systemie światowej gospodarki. W celu refleksji i przestrogi warto przypomnieć sobie, o co walczyli związkowcy, ekolodzy, nauczyciele i działacze społeczni na ulicach Seattle 10 lat temu.
Wydarzenia, o których mowa nie są początkiem ruchu oporu wobec systemu hiperkapitalizmu, z którym mieliśmy do czynienia po przemianach 1989 roku i poddaniu się thatcherowskiemu hasłu There Is No Alternative. Ruch oporu narastał zaczynając od Meksyku w styczniu 1994 roku, przez Francję w grudniu 1995 roku, Koreę w styczniu 1997 roku, Montreal w Kanadzie w maju 1998 roku do Seattle w USA w listopadzie 1999 roku. To jednak właśnie to miasto w stanie Waszyngton stało się symbolem walki z WTO i wszechmocą prywatnych korporacji ponadnarodowych. Działacze i aktywiści ruchu alterglobalistycznego kierowali się powiedzeniem „Będziemy walczyć, marzyć i tworzyć. Jak trzeba będzie stawimy opór”. Właśnie opór stał się osią wydarzeń w Seattle. Nie chodzi tu wyłącznie o opór wobec policji i służb porządkowych, o których wspomnę w dalszej części mojego artykuły, lecz nade wszystko opór dotyczy zasad funkcjonowania neoliberalnego kapitalizmu.
WTO słusznie było interpretowane jako globalna konstytucja broniącą interesów bogatych ponadnarodowych korporacji. Światowa Organizacja Handlu twierdziła,
iż wszystkie przepisy ekologiczne, kodeks pracy i normy bezpieczeństwa stanowią niepotrzebne bariery handlowe. Organizacje pracownicze i farmerzy z USA stawiali otwarte pytanie: „dlaczego tracimy, skoro amerykański przemysł i rolnictwo odnotowują znaczące zyski?”. Ta kwestia jednoznacznie poddała w wątpliwość mit wzrostu gospodarczego, którego obłędni wyznawcy wierzyli, że duża fala prosperity unosi wszystkie łodzie, zarówno tę większe, jak i te mniejsze. Niestety nie zauważyli oni, że właściciele dużych łajb podziurawili łódki biednych i średniozamożnych. Kolejnym wyrazem sprzeciwu był słyszalny głos przedstawicieli tzw. krajów rozwijających się, które pod pręgierzem Banku Światowego, Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Światowej Organizacji Handlu zmuszane były do ograniczania praw pracowniczych oraz prywatyzacji sektora publicznego.
Leroy Trotman, sekretarz generalny Unii Pracowników z Barbadosu w sposób następujący odniósł się do ultrakapitalistycznych nakazów WTO: „Mówią do nas w takich krajach jak mój Barbados, jeśli chcecie pracy zapomnijcie o prawach związkowych, jeśli chcecie pracy zapomnijcie o kodeksie pracy, jeśli chcecie pracy zapomnijcie o przyzwoitej pensji, a my powiedzieliśmy, idźcie do diabła”. W sensie symbolicznym w Seattle cały świat ludzi pracy powiedział przedstawicielom kapitału, co się im należy, oraz o co będą walczyć.
Filozofią protestu alterglobalistów jest działanie nie odwołujące się i nie stosujące przemocy (non-violence). Strategia biernego oporu okazała się jednak wyzwaniem dla władz miejskich w Seattle. 50 tysięcy protestujących przeciwko WTO okazało się nie tylko skuteczną formą zablokowania spotkania delegatów Światowej Organizacji Handlu, lecz także wyimaginowanym zagrożeniem. Najwidoczniej to błędne założenie miało usprawiedliwić brutalność policji wobec demonstrantów. Oprócz użycia gumowej amunicji oraz gazów łzawiących używanych wcześniej między innymi w wojnie wietnamskiej władze posunęły się do bardziej radykalnych kroków, które według amerykańskiego prawa uważam za nielegalne. Dotyczy to ustanowienia centrum miasta „strefą bez protestu” gdzie nielegalnym było noszenie znaczków, napisów i wyrażanie opinii na temat WTO. Posiadanie alterglobalistycznych materiałów – ulotek, gazetek – było równoznaczne z aresztowaniem przez policję. Czyżby amerykańska konstytucja gwarantująca wolność słowa swoim obywatelom nie obowiązywała we wtorkowy wieczór 30 listopada 1999 roku? Najwidoczniej władzę uznały, że są rzeczy ważniejsze aniżeli fundamenty prawne demokracji amerykańskiej, i tym czymś były ustalenia WTO prowadzące do jeszcze większego bogactwa krajów bogatych kosztem biednych i średnio usytuowanych krajów członkowskich Światowej Organizacji Handlu.
Warto zastanowić się, co wynika z wydarzeń w Seattle sprzed 10 lat?
Co udało się zmienić? Co należy jeszcze zrobić żeby świat był bardziej sprawiedliwy, by redystrybucja dóbr przebiegała uczciwie i według faktycznych potrzeb. Czy świat znany ze spotkań w Davos jest jeszcze do utrzymania? Czy podział między światową biedotą ze slumsów Mexico City a luksusami i splendorem Abu Dhabi uda się zlikwidować? Na te pytania bardzo ciężko odpowiedzieć. Warto jednak zastanowić się, gdzie szukać odpowiedzi.
Immanuel Wallerstein stwierdził, że „być lewicowcem na początku XXI wieku to nic innego, jak być alterglobalistą”. Lewica musi spełnić swoją historyczną powinność, tak jak czyniła to na samym początku swojego istnienia. Krytyka systemu kapitalistycznego jest powinnością, ciągłe poddawanie w wątpliwość zasadność i skuteczność systemu wolnego rynku jest obietnicą, a obrona najsłabszych obowiązkiem. Mezalians socjaldemokracji z neoliberalizmem okazał się fatalny w skutkach, co pokazują chociażby ostatnie wybory w Niemczech. Lewica zamiast zajmować się sobą, winna zaproponować wyborcom swoją wizję państwa, społeczeństwa i gospodarki. Musi wiedzieć, że neoliberalny kapitalizm nie musi trwać wiecznie i tylko od samoświadomości i skuteczności lewicy zależeć będzie, jak długo fundamentaliści wolnego rynku będą decydować o losach światowej gospodarki. Jest to wyzwanie na przyszłość, tym bardziej aktualne jest zdanie Naomi Klein, intelektualnej liderki ruchu alterglobalistycznego, która w sposób następujący w 1999 roku po zamieszkach w Seattle opisywała stan rzeczy debaty o globalizacji: „Linia starcia nie biegnie między zwolennikami globalizacji i protekcjonistami, lecz między dwiema radykalnie odmiennymi wizjami globalizacji. Jedna miała monopol przez ostatnie dziesięć lat. Druga właśnie się ujawniła”.

Bartosz Rydliński (ur. 1985), politolog, student I roku studiów doktoranckich z dziedziny nauk o polityce na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.

Więcej …
 

Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.

Więcej …
 

W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 27 gości 

Statystyka

Odsłon : 8492795

Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.

Więcej …
 

Więcej …
 

Więcej …

Temat dnia

Zróbmy coś!

Tak się zastanawiam, czy poza marszami ciszy, telewizyjnym zalewem informacji, który potrwa przez kilka dni, ktokolwiek w Polsce zrobi coś konkretnego aby poprawić nasze bezpieczeństwo i realnie zaradzić problemowi??? Bardzo wątpię.

Więcej …
 
Krakowska masakra pokłosiem haseł „kościół, szkoła, strzelnica”...?

W dniu 7 listopada br. po godzinie 15 ulicami wokół Rynku Głównego w Krakowie (m.in. ulicą Sławkowską) przejechał samochód, z którego kierowca zaczął strzelać z karabinu (typu wojskowego „AR-15”) do przypadkowych przechodniów. Wśród osób przechodzących w tamtej okolicy powstał popłoch i większość z nich ratowała/asekurowała się ucieczką do pobliskich punktów restauracyjnych i sklepowych.

Więcej …
 

Na lewicy

Tradycyjnie, w dniu 13 listopada 2026 roku, złożyliśmy kwiaty przy obelisku upamiętniającym słynną bitwę polskich socjalistów z Kozakami w roku 1904 na Placu Grzybowskim w Warszawie. Była to pierwsza taka wielka akcja PPS przeciw uciemiężeniu Polaków w zaborze rosyjskim, która historycznie stała się przysłowiowym chrztem bojowym Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie w dniu 7 listopada 2026 roku Polska Partia Socjalistyczna opublikowała Stanowisko, w którym potępia mord, do którego doszło na Krakowskim Rynku.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2026 roku liczna grupa działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego w Warszawie.
Rokrocznie, od momentu postawienia pomnika Daszyńskiego przy Trakcie Królewskim w Warszawie, w dniu powołania Rządu Ludowego Republiki Polskiej składane są kwiaty przez przedstawicieli PPS i innych ugrupowań lewicowych.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2026 roku odbyła się w UMCS w Lublinie konferencja naukowa „U progu Niepodległej: Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego i jego miejsce w procesie odbudowy Państwa Polskiego”.
Konferencja była kontynuacją corocznych przedsięwzięć organizacyjnych i politycznych mających na celu upamiętnienie powołania w dniu 6/7 listopada 1918 roku Rządu Ludowego pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego.

Więcej …
 

W dniu 27 października 2026 roku w Sali kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja naukowa zorganizowana z okazji 90 rocznicy śmierci Ignacego Daszyńskiego, premiera Rządu Ludowego w 1918 roku i Marszałka Sejmu w II RP. Konferencja odbywała się pod hasłem: „Ignacy Daszyński. Wokół dziedzictwa demokraty, socjalisty, Marszałka Sejmu”.

Więcej …
 

W dniu 1 października 2026 roku w Płocku odbyła się promocja monografii „O racji stanu. Ignacy Daszyński (1866-1936)”, której organizatorem było Towarzystwo Naukowe Płockie. Monografia powstała pod redakcją naukową dra Andrzeja Ziemskiego. Wyboru tekstów i opracowania dokonał redaktor Przemysław Prekiel.

Więcej …
 

W dniu 12 września 2026 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Mazowieckiej PPS.
Podczas posiedzenia przedyskutowano aktualną sytuację polityczną w kraju. Zwrócono uwagę na potrzebę podjęcia dyskusji na temat przygotowań do mających się odbyć w roku przyszłym wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 31 lipca 2026 roku, w przeddzień kolejnej, 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kwaterze powstańców na Cmentarzu Bródnowskim, w której pochowano bojowców PPS, odbyła się uroczystość złożenia kwiatów.

Więcej …
 

W dniu 23 czerwca 2026 roku w Warszawie z okazji 80-tych urodzin upamiętniono Józefa Oleksego, marszałka Sejmu ( II i IV kadencji w latach 1993–1995 i 2004–2005) i premiera (1995–1996). W godzinach rannych grupa przyjaciół złożyła wieńce na grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku.

Więcej …
 

25 maja 2026 roku obchodziliśmy 100 rocznicę urodzin Jana Józefa Lipskiego, człowieka zasłużonego również dla ruchu socjalistycznego. W latach 1990-1991 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 12 maja 2026 roku w Akademii Piotrkowskiej odbyła się konferencja naukowa z okazji 100 rocznicy zamachu majowego pt. „Wojna Polsko – Polska”.

Więcej …
 

W dniu 9 maja 2026 roku w Warszawie w obrębie ulicy Śmiałej na Żoliborzu dokonano otwarcia skweru imienia prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, wybitnego historyka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Więcej …