Współczesne znaczenie pacyfizmu

Drukuj PDF

Felieton - Polityka bez masek
Maria Szyszkowska

Od pokoleń ludzie wzajemnie się zabijają. Nie biorą przykładu ze świata zwierząt, które atakują wtedy, gdy są głodne. Wojny natomiast inicjują z reguły zamożni politycy po to, by mieć więcej dóbr materialnych lub rozciągać swoją władzę na większe obszary.
Nakaz pokoju wyrazili w swojej filozofii stoicy. Miał się wyrażać w pozbyciu się namiętności i podporządkowaniu uczuć, pragnień i dążeń rozumowi. Tę wartość pokoju wewnętrznego uzupełniali nakazem pokoju zewnętrznego, który zespalali z ideą braterstwa wszystkich ludzi. Wskazywali, że każdy z nas jest cząstką ludzkości i zarazem cząstką Kosmosu, co powinno hamować prowadzenie wojen. Przyjmowali jako pewnik potęgę rozumu, słusznie wskazując na namiętności jako źródło agresji.
W średniowieczu św. Augustyn zaaprobował wojny jako sposób obrony wartości chrześcijańskich przed barbarzyńcami. Pokój panował jego zdaniem w utraconym przez człowieka raju. Wprowadził kategorię słusznych, sprawiedliwych wojen o ile toczą się one z wrogami chrześcijaństwa lub z wrogami ojczyzny. Do prowadzenia takich wojen miało zobowiązywać chrześcijan sumienie. Przykładem ich są wojny krzyżowe, czy wojny prowadzone przeciwko władcom dotkniętym klątwą kościelną. Wojna słuszna mogła mieć charakter wojny obronnej lub zaczepnej. To nawiązanie do sumienia wskazuje jak dalece jest to niejednoznaczna ocena.
Paradoks polega na tym, że mimo V przykazania Dekalogu, napisano więcej dzieł o wojnie niż o pokoju oraz że bywają one usprawiedliwiane. Na gruncie myśli chrześcijańskiej pokój nie jest w sposób bezwzględny przeciwstawiany wojnie. Z tradycyjnej teorii prawa naturalnego, nakazującej: dobro należy czynić, zła należy unikać – tomiści nie wyprowadzają zakazu prowadzenia wojen. A jak wiadomo prawo to pełni istotną rolę w filozofii chrześcijańskiej. Wojny mają  być jedynie obwarowane kontrolą o charakterze moralnym. Z dziejów ludzkości wiadomo, że zakony rycerskie prowadziły wojny z niewiernymi.
Zakaz wojny jakiejkolwiek  jest głoszony jedynie przez małe liczebnie wyznania chrześcijańskie. Nie jest szerzony przez katolicyzm, prawosławie, czy protestantyzm. Idea miłości bliźniego pozostaje w trudnej do zrozumienia harmonii ze zgoda na wojny.
W XX wieku nasiliły się ruchy pacyfistyczne nie inspirowane wartościami religijnymi. Zakaz prowadzenia wojen został zespolony z uznaniem bezwzględnej wartości życia każdego człowieka. Niestety, nie jest on szerzony w edukacji i jest nieobecny w  mediach.
Współcześnie wojna stanowi zagrożenie dla dalszego istnienia ludzkości i naszej planety, ponieważ wynaleziono środki masowego rażenia. Ocalić ludzkość może jedynie  pacyfizm. Jest to pojecie szerokie, bowiem wiąże się nie tylko z zakazem prowadzenia wojen i likwidacji armii. Składnikiem tego pojęcia jest protest wobec wszelkiej przemocy oraz zakaz kary śmierci. W naturalny sposób idea ta splata się z poglądami ekologów, aczkolwiek nie każdy ekolog jest pacyfistą. Z pacyfizmem wiąże się dążenie, by uznać za prawo człowieka możliwość nie odbywania służby wojskowej. Oczywiście pacyfizm jest zespolony z tolerancją, czyli życzliwością również dla tego, co nie jest przez kogoś akceptowane. Nastawienie pacyfistyczne powoduje także troskę o właściwy ubój zwierząt, należyte ich karmienie i stosowne warunki hodowli. Warto dodać, że nową postacią pacyfizmu jest wegetarianizm, na razie nie przez wszystkich pacyfistów aprobowany.
Myśl o trwałym pokoju nieśmiało towarzyszy ludzkości, aczkolwiek wielu deklaruje bezwzględną wartość życia każdego człowieka. Wielu myślicieli, by wymienić Herberta Spencera, czy Tadeusza Kotarbińskiego, podkreślało, że najwięcej zła dokonała ludzkość w imię Boga. Również fanatyzm jest źródłem wrogości do określonych grup ludzi. Natomiast umiarkowany agnostycyzm skłania do zastanowienia się czy istnieje podstawa, by narzucać innym własny pogląd na świat i nie płynie z niego impuls do  prowadzenia jakiejkolwiek wojny.
Najkrócej, można powiedzieć: albo pacyfizm, albo zagłada. Krytykuje się pacyfizm jako ideę utopijną, ale nikt nie podważa z tego powodu miłości bliźniego, a nie została ona urzeczywistniona. Pacyfizm jest możliwy pod warunkiem innego niż dotąd ukształtowania świadomości jednostek.
Głęboko  niepokojące jest nasilanie się wojen w ostatnich latach. A wydawało się po II wojnie światowej, że ludzkość się opamięta. Niestety, milcząca zgoda na liberalizm ekonomiczny jest zarazem zezwoleniem na wzmożoną agresję międzyludzką. Trudno o porozumienie jeśli oddziałuje siła pieniędzy oraz nasila się duch rywalizacji i konkurencji.
Z przerażeniem należy przyjąć decyzję o zwiększeniu nakładów na zbrojenia w Polsce. Z przerażeniem należy też stwierdzić, że prowadzimy wojny w imię interesów amerykańskich kłamliwie nazywając je misjami pokojowymi lub szerzeniem – wątpliwej co do wartości – demokracji parlamentarnej. Z przerażeniem należy stwierdzić, że obecna polityka w Polsce usprawiedliwia wyprzedaż majątku narodowego oraz roznieca nienawiść do Rosji. Należy zdać sobie sprawę, że liberalizm ekonomiczny, który nie wznieca u nas powszechnego protestu, jest zespolony z wojnami, bowiem zysk materialny został wskazany za wartość naczelną. Wojny temu sprzyjają, a skłaniają do nich nie tylko koncerny zbrojeniowe, ale także farmaceutyczne, by się szybko wzbogacić.
Wzorem, który powinien obecnie nam przyświecać jest działalność Bernarda Russella, który głosił pacyfizm wygłaszając liczne odczyty, biorąc udział w demonstracjach oraz kongresach międzynarodowych. W czasach PRL odbywały się kongresy pokojowe i na jeden z nich przyjechał już sędziwy ten angielski filozof. Warty przemyślenia jest jego pogląd zespalający pacyfizm z socjalizmem.

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.

Więcej …
 

Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.

Więcej …
 

W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 35 gości 

Statystyka

Odsłon : 8493117

Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.

Więcej …
 

Więcej …
 

Więcej …

Temat dnia

Zróbmy coś!

Tak się zastanawiam, czy poza marszami ciszy, telewizyjnym zalewem informacji, który potrwa przez kilka dni, ktokolwiek w Polsce zrobi coś konkretnego aby poprawić nasze bezpieczeństwo i realnie zaradzić problemowi??? Bardzo wątpię.

Więcej …
 
Krakowska masakra pokłosiem haseł „kościół, szkoła, strzelnica”...?

W dniu 7 listopada br. po godzinie 15 ulicami wokół Rynku Głównego w Krakowie (m.in. ulicą Sławkowską) przejechał samochód, z którego kierowca zaczął strzelać z karabinu (typu wojskowego „AR-15”) do przypadkowych przechodniów. Wśród osób przechodzących w tamtej okolicy powstał popłoch i większość z nich ratowała/asekurowała się ucieczką do pobliskich punktów restauracyjnych i sklepowych.

Więcej …
 

Na lewicy

Tradycyjnie, w dniu 13 listopada 2026 roku, złożyliśmy kwiaty przy obelisku upamiętniającym słynną bitwę polskich socjalistów z Kozakami w roku 1904 na Placu Grzybowskim w Warszawie. Była to pierwsza taka wielka akcja PPS przeciw uciemiężeniu Polaków w zaborze rosyjskim, która historycznie stała się przysłowiowym chrztem bojowym Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie w dniu 7 listopada 2026 roku Polska Partia Socjalistyczna opublikowała Stanowisko, w którym potępia mord, do którego doszło na Krakowskim Rynku.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2026 roku liczna grupa działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego w Warszawie.
Rokrocznie, od momentu postawienia pomnika Daszyńskiego przy Trakcie Królewskim w Warszawie, w dniu powołania Rządu Ludowego Republiki Polskiej składane są kwiaty przez przedstawicieli PPS i innych ugrupowań lewicowych.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2026 roku odbyła się w UMCS w Lublinie konferencja naukowa „U progu Niepodległej: Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego i jego miejsce w procesie odbudowy Państwa Polskiego”.
Konferencja była kontynuacją corocznych przedsięwzięć organizacyjnych i politycznych mających na celu upamiętnienie powołania w dniu 6/7 listopada 1918 roku Rządu Ludowego pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego.

Więcej …
 

W dniu 27 października 2026 roku w Sali kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja naukowa zorganizowana z okazji 90 rocznicy śmierci Ignacego Daszyńskiego, premiera Rządu Ludowego w 1918 roku i Marszałka Sejmu w II RP. Konferencja odbywała się pod hasłem: „Ignacy Daszyński. Wokół dziedzictwa demokraty, socjalisty, Marszałka Sejmu”.

Więcej …
 

W dniu 1 października 2026 roku w Płocku odbyła się promocja monografii „O racji stanu. Ignacy Daszyński (1866-1936)”, której organizatorem było Towarzystwo Naukowe Płockie. Monografia powstała pod redakcją naukową dra Andrzeja Ziemskiego. Wyboru tekstów i opracowania dokonał redaktor Przemysław Prekiel.

Więcej …
 

W dniu 12 września 2026 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Mazowieckiej PPS.
Podczas posiedzenia przedyskutowano aktualną sytuację polityczną w kraju. Zwrócono uwagę na potrzebę podjęcia dyskusji na temat przygotowań do mających się odbyć w roku przyszłym wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 31 lipca 2026 roku, w przeddzień kolejnej, 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kwaterze powstańców na Cmentarzu Bródnowskim, w której pochowano bojowców PPS, odbyła się uroczystość złożenia kwiatów.

Więcej …
 

W dniu 23 czerwca 2026 roku w Warszawie z okazji 80-tych urodzin upamiętniono Józefa Oleksego, marszałka Sejmu ( II i IV kadencji w latach 1993–1995 i 2004–2005) i premiera (1995–1996). W godzinach rannych grupa przyjaciół złożyła wieńce na grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku.

Więcej …
 

25 maja 2026 roku obchodziliśmy 100 rocznicę urodzin Jana Józefa Lipskiego, człowieka zasłużonego również dla ruchu socjalistycznego. W latach 1990-1991 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 12 maja 2026 roku w Akademii Piotrkowskiej odbyła się konferencja naukowa z okazji 100 rocznicy zamachu majowego pt. „Wojna Polsko – Polska”.

Więcej …
 

W dniu 9 maja 2026 roku w Warszawie w obrębie ulicy Śmiałej na Żoliborzu dokonano otwarcia skweru imienia prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, wybitnego historyka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Więcej …