Czyżby umacnianie oligarchii samorządowej?

Drukuj PDF

Jan Woźniak

Polskie Stronnictwo Ludowe kierowane przez Władysława Kosiniaka-Kamysza w lipcu br. ogłosiło projekt nowelizacji Kodeksu Wyborczego wycofującej zakaz/ograniczenie pełnienia funkcji prezydentów i burmistrzów polskich miast oraz wójtów gmin wiejskich (w tych samych jednostkach samorządu terytorialnego) dłużej, niż przez dwie kadencje. We wrześniu br. w Sejmie odbyło się pierwsze czytanie projektu PSL. Inicjatywę skierowano do dalszych prac legislacyjnych w komisji nadzwyczajnej ds. zmian w kodyfikacjach.
Ograniczenie pełnienia funkcji „włodarzy” do dwóch kadencji w tej samej gminie miejskiej lub wiejskiej zostało przyjęte pod rządami Zjednoczonej Prawicy (głównie partii Prawo i Sprawiedliwość) ustawą z 2018 r. i zaczęło obowiązywać od, wydłużonej w związku z tzw. pandemią, kadencji samorządowej 2018-2024. Oznacza ono, że prezydenci, burmistrzowie czy też wójtowie w danej miejscowości, którzy wygrali wybory na te stanowiska w 2018 r. - mogli jeszcze ponownie kandydować na nie w 2024 r., jednak z zakazem kandydowania i obejmowania ich w kolejnych takich wyborach w 2029 r. W związku z ogólną zasadą zakazu „działania prawa wstecz” - nie ma przy tym znaczenia, czy przed wprowadzeniem nowych przepisów, a więc przed 2018 r., także pełnili te same funkcje oraz ew. przez ile kadencji. Jako cel wprowadzenia takiego ograniczenia podawano do wiadomości publicznej chęć odnowienia lokalnych elit i przeciwdziałania utrzymywaniu się układów. Reforma ta została pozytywnie odebrana i oceniona przez wiele niezależnych organizacji pozarządowych, prowadzących działalność na rzecz transparentności władzy oraz społeczeństwa obywatelskiego i uczestniczącego.
Przeciwko zasadzie dwukadencyjności protestowało jednak m.in. PSL, cieszące się silnymi strukturami w części regionów/samorządów Polski, co pod obecnymi rządami przybrało ze strony parlamentarzystów/-tek tej partii formę inicjatywy legislacyjnej. O inicjatywie „ludowców” pozytywnie wypowiedzieli się m.in. niektórzy politycy Koalicji Obywatelskiej.

Według ostatnich wypowiedzi medialnych współprzewodniczącego partii Nowej Lewicy i wicemarszałka Sejmu z ramienia Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy - Włodzimierza Czarzastego - także jego ugrupowanie podjęło, dotąd niespodziewaną, decyzję o planowanym poparciu ww. projektu nowelizacji Kodeksu Wyborczego zgłoszonego przez PSL. Odnosząc się do zróżnicowanych opinii na ten temat pojawiających się wśród członków/członkiń jego klubu Czarzasty powiedział: „My odbyliśmy bardzo długą dyskusję na ten temat na klubie. (...) Zaprosiliśmy wszystkich naszych samorządowców, a mamy dziewięcioro prezydentów miast. (...) Oni przedstawili argumenty, które przemawiają za tym, żeby tę linię nieograniczenia do dwóch kadencji prezentować i klub przyjął taką wykładnię.”

Odmiennego zdania jest natomiast m.in. lewicowy polityk, poseł Sejmowego koła i współprzewodniczący partii Razem - Adrian Zandberg, który nowelizację zgłoszoną przez PSL określił jako próbę ponownego „zabetonowania” władz polskich samorządów. Analogiczna zasada dwukadencyjności obowiązuje m.in. na stanowisku Prezydenta RP.

Według górnolotnego brzmienia przepisów polskiego prawa - wspólnotę samorządową (czy to na szczeblu gminy, powiatu, czy województwa) tworzą jej mieszkańcy. W praktyce jednak często nad mieszkańcami wyłaniają się zamknięte lokalne układy polityczne lub polityczno-biznesowe, które - raz objąwszy władzę na poziomie prezydenta, burmistrza czy wójta i tworząc wokół niej sieć osobistych powiązań - nie chcą już jej opuścić. W tym celu często monopolizują nie tylko różne samorządowe stanowiska i spółki, ale także lokalne media, manipulując miejscową opinią publiczną.

Przy obecnie obowiązujących przepisach Kodeksu Wyborczego zakazujących trzykadencyjności na stanowiskach włodarzy gmin miejskich i wiejskich - byli prezydenci, burmistrzowie i wójtowie mogliby przecież wciąż pełnić w przyszłości w tych samych miejscowościach funkcje np. radnych, wiceburmistrzów itd. Trzeba przyznać, że niewiele z reform ustrojowych i innych prawnych pod rządami PiS-u było udanych, ale ta akurat tak.

Tzw. żelazne prawo oligarchii w organizacjach opartych o władzę przedstawicielską (nieważne czy w strukturze lokalnej, centralnej czy np. w partyjnej) i tworzenie się „ukrytych dyktatur” w ustroju formalnie demokratycznym - opisywał już słynny socjolog Robert Michels. Rozwiązania takie jak dwukadencyjność pełnionych funkcji, zwłaszcza tych wiodących - mogą to zjawisko przynajmniej łagodzić. Należy je zdecydowanie rozszerzać. Także w wielu polskich partiach politycznych, od lewa przez centrum do prawa, przydałoby się „przewietrzenie” przynajmniej niektórych gabinetów i stanowisk. Mimo że - w odniesieniu do funkcji prezydentów i burmistrzów miast - dwukadencyjność nie jest rozwiązaniem uniwersalnie obowiązującym w państwach Europy i świata, to jednak należy ją uznać za korzystną i prodemokratyczną. Wszyscy, którzy chcą ją znieść lub ograniczyć - przyczyniają się de facto do zamachu na demokrację. Reprezentują tym samym wąsko pojęte interesy swojego aparatu partyjnego, także lokalnego, a nie - społeczeństwa uczestniczącego. Ponad troską o wysokie standardy - stawiają „stołki” swoje i swoich „kolesi”.

Skądinąd, nie tak dawno, bo w kwietniu br., parlamentarzyści/-stki Lewicy chwalili się w mediach społecznościowych zdjęciami z własnego udziału - ramię w ramię z politykami innych „barw” - w obchodach tysiąclecia koronacji Bolesława Chrobrego. Podczas nich - nie kończyły się zachwyty nad pierwszym polskim królem (co znalazło wyraz także w Sejmowej uchwale bezkrytycznie wychwalającej tego władcę - porównaj tutaj: https://klub-lewica.org.pl/aktualnosci/1000-rocznica-koronacji-boleslawa-chrobrego/ ). Zapomniano przy tym o wyraźnych „cieniach” rządów pierwszych polskich Piastów, jak np. o pozostałościach handlu niewolnikami, poddaństwie i feudalizmie czy wojnach zaczepnych.

Można by się na tym tle zastanawiać - czy modelem władzy, za którym tęsknią politycy/-czki polskiej klasy politycznej i Lewicy - jest średniowieczna, dziedziczna monarchia patrymonialna, z podziałem na sioła z „dożywotnimi” włodarzami...? Daleka wszak od demokracji. Panie i Panowie, Towarzysze i Towarzyszki - nawet w PRL-u, także zresztą obciążonym autorytaryzmem i pustym kultem „pierwszych Piastów” - co jakiś czas jednak wymieniano I-ych sekretarzy!

Jan Woźniak

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.

Więcej …
 

Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.

Więcej …
 

W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 26 gości 

Statystyka

Odsłon : 8492730

Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.

Więcej …
 

Więcej …
 

Więcej …

Temat dnia

Zróbmy coś!

Tak się zastanawiam, czy poza marszami ciszy, telewizyjnym zalewem informacji, który potrwa przez kilka dni, ktokolwiek w Polsce zrobi coś konkretnego aby poprawić nasze bezpieczeństwo i realnie zaradzić problemowi??? Bardzo wątpię.

Więcej …
 
Krakowska masakra pokłosiem haseł „kościół, szkoła, strzelnica”...?

W dniu 7 listopada br. po godzinie 15 ulicami wokół Rynku Głównego w Krakowie (m.in. ulicą Sławkowską) przejechał samochód, z którego kierowca zaczął strzelać z karabinu (typu wojskowego „AR-15”) do przypadkowych przechodniów. Wśród osób przechodzących w tamtej okolicy powstał popłoch i większość z nich ratowała/asekurowała się ucieczką do pobliskich punktów restauracyjnych i sklepowych.

Więcej …
 

Na lewicy

Tradycyjnie, w dniu 13 listopada 2026 roku, złożyliśmy kwiaty przy obelisku upamiętniającym słynną bitwę polskich socjalistów z Kozakami w roku 1904 na Placu Grzybowskim w Warszawie. Była to pierwsza taka wielka akcja PPS przeciw uciemiężeniu Polaków w zaborze rosyjskim, która historycznie stała się przysłowiowym chrztem bojowym Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie w dniu 7 listopada 2026 roku Polska Partia Socjalistyczna opublikowała Stanowisko, w którym potępia mord, do którego doszło na Krakowskim Rynku.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2026 roku liczna grupa działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego w Warszawie.
Rokrocznie, od momentu postawienia pomnika Daszyńskiego przy Trakcie Królewskim w Warszawie, w dniu powołania Rządu Ludowego Republiki Polskiej składane są kwiaty przez przedstawicieli PPS i innych ugrupowań lewicowych.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2026 roku odbyła się w UMCS w Lublinie konferencja naukowa „U progu Niepodległej: Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego i jego miejsce w procesie odbudowy Państwa Polskiego”.
Konferencja była kontynuacją corocznych przedsięwzięć organizacyjnych i politycznych mających na celu upamiętnienie powołania w dniu 6/7 listopada 1918 roku Rządu Ludowego pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego.

Więcej …
 

W dniu 27 października 2026 roku w Sali kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja naukowa zorganizowana z okazji 90 rocznicy śmierci Ignacego Daszyńskiego, premiera Rządu Ludowego w 1918 roku i Marszałka Sejmu w II RP. Konferencja odbywała się pod hasłem: „Ignacy Daszyński. Wokół dziedzictwa demokraty, socjalisty, Marszałka Sejmu”.

Więcej …
 

W dniu 1 października 2026 roku w Płocku odbyła się promocja monografii „O racji stanu. Ignacy Daszyński (1866-1936)”, której organizatorem było Towarzystwo Naukowe Płockie. Monografia powstała pod redakcją naukową dra Andrzeja Ziemskiego. Wyboru tekstów i opracowania dokonał redaktor Przemysław Prekiel.

Więcej …
 

W dniu 12 września 2026 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Mazowieckiej PPS.
Podczas posiedzenia przedyskutowano aktualną sytuację polityczną w kraju. Zwrócono uwagę na potrzebę podjęcia dyskusji na temat przygotowań do mających się odbyć w roku przyszłym wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 31 lipca 2026 roku, w przeddzień kolejnej, 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kwaterze powstańców na Cmentarzu Bródnowskim, w której pochowano bojowców PPS, odbyła się uroczystość złożenia kwiatów.

Więcej …
 

W dniu 23 czerwca 2026 roku w Warszawie z okazji 80-tych urodzin upamiętniono Józefa Oleksego, marszałka Sejmu ( II i IV kadencji w latach 1993–1995 i 2004–2005) i premiera (1995–1996). W godzinach rannych grupa przyjaciół złożyła wieńce na grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku.

Więcej …
 

25 maja 2026 roku obchodziliśmy 100 rocznicę urodzin Jana Józefa Lipskiego, człowieka zasłużonego również dla ruchu socjalistycznego. W latach 1990-1991 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 12 maja 2026 roku w Akademii Piotrkowskiej odbyła się konferencja naukowa z okazji 100 rocznicy zamachu majowego pt. „Wojna Polsko – Polska”.

Więcej …
 

W dniu 9 maja 2026 roku w Warszawie w obrębie ulicy Śmiałej na Żoliborzu dokonano otwarcia skweru imienia prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, wybitnego historyka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Więcej …