Wszechobecność filozofii

Niniejsza książka powstała jako rezultat głębokiego niepokoju wywołanego rugowaniem filozofii z nauczania na poszczególnych Wydziałach wyższych uczelni. W rezultacie potęguje się warstwa inteligencji o wąskich horyzontach myślowych. Ta negatywna zmiana w nauczaniu jest rezultatem systemu bolońskiego, a także decyzji kolejnych ministrów edukacji. Niepokój budzi niedouczone społeczeństwo. Łatwiej jest manipulować świadomością takich jednostek  i zyskiwać ich uległość. Służą temu rozmaite media.
Wiedza naukowa, bogato rozgałęziona w naszych czasach, wywodzi się  z filozofii. Jej geneza spowodowana była zdziwieniem zjawiskami przyrody, które niepokoiły i chęcią wyjaśnienia ich przy pomocy rozumu. Początkowe objaśnianie świata przez odwoływanie się do bóstw, stało się w jakimś momencie niewystarczające.
W starożytności nie było innej nauki niż filozofia. Obejmowała ona całość wiedzy o świecie. W średniowieczu pod wpływem chrześcijaństwa uznano filozofię za naukę podległą teologii. Przez piętnaście wieków – aż do epoki odrodzenia – panowało niepodzielnie w Europie chrześcijaństwo i zarazem filozofia chrześcijańska. Tomasz z Akwinu, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli czasów średniowiecza, dokonał syntezy filozofii Arystotelesa i chrześcijaństwa. 1879 roku Watykan uznał jego filozofię za naukę Kościoła Rzymskokatolickiego. Wszystkie nurty filozoficzne czasów średniowiecza też były eklektyczne, to znaczy powstały w rezultacie syntezy filozofii mędrca lub mędrców starożytności oraz chrześcijaństwa.
W kolejnych wiekach rozwijały się nauki przyrodnicze, a znacznie później wiedza humanistyczna została uznana za naukę. Stopniowo, począwszy od epoki odrodzenia, zaczęły się wyłaniać z filozofii poszczególne nauki. Ten proces trwa nadal. Przykładem wyrazistym może być wyodrębnienie się psychologii z filozofii, które ostatecznie instytucjonalnie nastąpiło w połowie XX wieku
Wszystkie nauki dzielimy obecnie na filozofię oraz nauki szczegółowe. Każda bowiem dziedzina wiedzy dotyczy fragmentu rzeczywistości. Jedynie filozofia w myśl poglądów przedstawicieli wielu nurtów docieka istoty bytu, a więc nie poprzestaje na zgłębianiu jej fragmentu, co czyni na przykład fizyk, astronom, czy mineralog.
Ponadto wiedza filozoficzna przyczynia się do osiągania mądrości. Niepokojąca jest narastająca w XXI wieku specjalizacja, bowiem zawęża horyzont widzenia i nie sprzyja tworzeniu się warstwy inteligencji, a więc osób wszechstronnie wykształconych. Zważywszy, że wartość życia człowieka, czyli istoty narodzonej, uznaje się za wartość fundamentalną – szczególny niepokój budzi wyrugowanie filozofii z obowiązkowego nauczania przyszłych lekarzy. Więź medycyny z filozofią podkreślali i uzasadniali wybitni profesorowie medycyny XX wieku, by wymienić Juliana Aleksandrowicza, Kazimierza Dąbrowskiego, Zbigniewa Garnuszewskiego.

* * *

Wybitni filozofowie Wiktor Wąsik i Bolesław Gawecki podkreślali, że w przeciwieństwie do spekulacyjnych systemów filozoficznych niemieckich – polska filozofia ma zastosowanie praktyczne. Obydwaj uczeni byli moimi profesorami, słuchałam ich wykładów w czasie moich studiów filozoficznych. Ten pogląd stał się źródłem inspiracji dla powołania przeze mnie filozofii codzienności. Drugim impulsem była współpraca w rozwijaniu nauki higieny psychicznej. Jest to nauka teoretyczna i zarazem stosowana, której geneza w Polsce zespolona jest z Kazimierzem Dąbrowskim, filozofem i zarazem profesorem medycyny. Trzecim impulsem stał się pogląd Pascala, który podziwiając wiedzę naukową zauważył zarazem, że nie przynosi ona odpowiedzi na pytanie jak żyć, zagubionemu, poszukującemu człowiekowi.
W rezultacie zaczęłam pisać książki powołując nimi do istnienia filozofię codzienności. Wyrażam w nich m.in. pogląd, że podstawowe znaczenie ma kształtowanie własnego poglądu na świat do czego przyczynia się filozofia. Od stanu świadomości zależy indywidualny sposób istnienia, a także rozwiązania gospodarcze, społeczne, polityczne.
Wartość człowieka wyraża się w zgodności działań i słownych deklaracji z własnym światopoglądem. Konformizm degraduje człowieczeństwo. Istotne znaczenie ma autentyzm, prawda wewnętrzna.
Filozofia codzienności biorąc pod uwagę, że poglądy moralne dzielą ludzkość, kreśli immoralne – co nie znaczy niemoralne – drogowskazy. Sięga do mądrości wyrażanej przez wielkich pisarzy w ich dziełach literackich. Zgodnie z filozofią Kanta przyjmuje, że sens ludzkiego życia zawiera się w dążeniu do ideałów.
Filozofia codzienności nie jest zbiorem wskazań w konkretnych sytuacjach życiowych. Może się wydawać, że filozofia i codzienność, to pojęcia nie przylegające do siebie, bo utarło się błędne rozumienie filozofii jako wiedzy odległej od rzeczywistości. Przyczynia się ona do budowania w sobie odwagi, ażeby – odwołując się do terminu Kazimierza Dąbrowskiego – być pozytywnie nieprzystosowanym do świata, który budzi krytyczne oceny, natomiast być przystosowanym się do świata jakim on być powinien.
Filozofia codzienności nie jest zbiorem ostatecznych rozstrzygnięć, lecz pobudza do własnych refleksji. Pomaga zrozumieć, iż należy kształtować w sobie nie tylko sferę intelektualną, ale także wyobraźnię i uczucia na wyższym poziomie  oraz chronić wrażliwość. Wyjaśnia też, że ocen moralnych nie należy rozciągać na wszelkie przejawy życia lecz odwoływać się  do kryterium piękna, sprawiedliwości, lojalności, wdzięczności etc. Wyjaśnia także, iż rodzimy się jako zadatek siebie samych i mamy przede wszystkim obowiązki wobec siebie, a w tym rozwój wewnętrzny wolny od nacisków tego, co powszechne stereotypowe. Na tej drodze kształtuje się postawę społecznego indywidualizmu, wzbogacając  niezbędne każdemu oraz inspirujące relacje człowiek-człowiek. Budują się wspólnoty i tworzą więzi przyjaźni.

Maria Szyszkowska

---
Wszechobecność filozofii pod redakcją Marii Szyszkowskiej. Wydawnictwo "Kto jest Kim" Warszawa 2022, stron 186.

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.

Więcej …
 

Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.

Więcej …
 

W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 33 gości 

Statystyka

Odsłon : 8491169

Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.

Więcej …
 

Więcej …
 

Więcej …

Temat dnia

Zróbmy coś!

Tak się zastanawiam, czy poza marszami ciszy, telewizyjnym zalewem informacji, który potrwa przez kilka dni, ktokolwiek w Polsce zrobi coś konkretnego aby poprawić nasze bezpieczeństwo i realnie zaradzić problemowi??? Bardzo wątpię.

Więcej …
 
Krakowska masakra pokłosiem haseł „kościół, szkoła, strzelnica”...?

W dniu 7 listopada br. po godzinie 15 ulicami wokół Rynku Głównego w Krakowie (m.in. ulicą Sławkowską) przejechał samochód, z którego kierowca zaczął strzelać z karabinu (typu wojskowego „AR-15”) do przypadkowych przechodniów. Wśród osób przechodzących w tamtej okolicy powstał popłoch i większość z nich ratowała/asekurowała się ucieczką do pobliskich punktów restauracyjnych i sklepowych.

Więcej …
 

Na lewicy

Tradycyjnie, w dniu 13 listopada 2026 roku, złożyliśmy kwiaty przy obelisku upamiętniającym słynną bitwę polskich socjalistów z Kozakami w roku 1904 na Placu Grzybowskim w Warszawie. Była to pierwsza taka wielka akcja PPS przeciw uciemiężeniu Polaków w zaborze rosyjskim, która historycznie stała się przysłowiowym chrztem bojowym Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie w dniu 7 listopada 2026 roku Polska Partia Socjalistyczna opublikowała Stanowisko, w którym potępia mord, do którego doszło na Krakowskim Rynku.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2026 roku liczna grupa działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego w Warszawie.
Rokrocznie, od momentu postawienia pomnika Daszyńskiego przy Trakcie Królewskim w Warszawie, w dniu powołania Rządu Ludowego Republiki Polskiej składane są kwiaty przez przedstawicieli PPS i innych ugrupowań lewicowych.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2026 roku odbyła się w UMCS w Lublinie konferencja naukowa „U progu Niepodległej: Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego i jego miejsce w procesie odbudowy Państwa Polskiego”.
Konferencja była kontynuacją corocznych przedsięwzięć organizacyjnych i politycznych mających na celu upamiętnienie powołania w dniu 6/7 listopada 1918 roku Rządu Ludowego pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego.

Więcej …
 

W dniu 27 października 2026 roku w Sali kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja naukowa zorganizowana z okazji 90 rocznicy śmierci Ignacego Daszyńskiego, premiera Rządu Ludowego w 1918 roku i Marszałka Sejmu w II RP. Konferencja odbywała się pod hasłem: „Ignacy Daszyński. Wokół dziedzictwa demokraty, socjalisty, Marszałka Sejmu”.

Więcej …
 

W dniu 1 października 2026 roku w Płocku odbyła się promocja monografii „O racji stanu. Ignacy Daszyński (1866-1936)”, której organizatorem było Towarzystwo Naukowe Płockie. Monografia powstała pod redakcją naukową dra Andrzeja Ziemskiego. Wyboru tekstów i opracowania dokonał redaktor Przemysław Prekiel.

Więcej …
 

W dniu 12 września 2026 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Mazowieckiej PPS.
Podczas posiedzenia przedyskutowano aktualną sytuację polityczną w kraju. Zwrócono uwagę na potrzebę podjęcia dyskusji na temat przygotowań do mających się odbyć w roku przyszłym wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 31 lipca 2026 roku, w przeddzień kolejnej, 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kwaterze powstańców na Cmentarzu Bródnowskim, w której pochowano bojowców PPS, odbyła się uroczystość złożenia kwiatów.

Więcej …
 

W dniu 23 czerwca 2026 roku w Warszawie z okazji 80-tych urodzin upamiętniono Józefa Oleksego, marszałka Sejmu ( II i IV kadencji w latach 1993–1995 i 2004–2005) i premiera (1995–1996). W godzinach rannych grupa przyjaciół złożyła wieńce na grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku.

Więcej …
 

25 maja 2026 roku obchodziliśmy 100 rocznicę urodzin Jana Józefa Lipskiego, człowieka zasłużonego również dla ruchu socjalistycznego. W latach 1990-1991 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 12 maja 2026 roku w Akademii Piotrkowskiej odbyła się konferencja naukowa z okazji 100 rocznicy zamachu majowego pt. „Wojna Polsko – Polska”.

Więcej …
 

W dniu 9 maja 2026 roku w Warszawie w obrębie ulicy Śmiałej na Żoliborzu dokonano otwarcia skweru imienia prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, wybitnego historyka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Więcej …