Cisza i dźwięk

Zbliża się godzina „W” – i po raz kolejny miasta w całej Polsce na chwilę zamilkną. Warszawa stanie. Syreny wyznaczą moment, w którym rytm codziennego życia ustąpi miejsca pamięci. I ta minuta – jakkolwiek ceremonialna – wciąż porusza. W tej ciszy jest coś prawdziwego: wspólnota, która trwa, choć na co dzień bywa rozbita.
Ale zaraz potem rozbrzmiewa inna forma pamięci – głośna, zbiorowa, zorganizowana. Śpiewy pieśni powstańczych, które co roku bardziej przypominają narodowe karaoke niż zadumę. Coraz częściej widzimy, jak święto pamięci staje się paradą emocji – wzniosłych, ale niekoniecznie refleksyjnych. W tłumie powiewają nie tylko biało-czerwone flagi, ale i emblematy ugrupowań głoszących poglądy, które z duchem wolności Powstania mają niewiele wspólnego.
Choć Powstanie Warszawskie stało się symbolem heroizmu i oporu, jego historia nie jest prosta. Nie ma jednej wersji tej opowieści – są ofiary cywilne, są decyzje wojskowe i polityczne, które do dziś budzą kontrowersje. Szacunek dla uczestników nie musi oznaczać milczenia wobec błędów ich dowódców. A jednak rokrocznie celebrujemy początek – 1 sierpnia – niemal całkowicie pomijając jego zakończenie, 2 października. Klęska nie mieści się w scenariuszu patriotycznego widowiska.
To może dlatego tak trudno nam prowadzić dojrzałą rozmowę o Powstaniu. Bo jak rozmawiać o decyzji, która pociągnęła za sobą zagładę miasta i śmierć tysięcy ludzi, kiedy każda próba namysłu zostaje od razu uciszona gromkim „Cześć i chwała bohaterom”?
Tymczasem pamięć jest żywa tylko wtedy, gdy pozwala mówić wszystkim. Także tym, których historia nie wpisuje się w patetyczny mit.
Wśród powstańców był August Agbola O’Brown, Nigeryjczyk, który osiedlił się w Polsce w latach 30. XX wieku. Był nie tylko muzykiem jazzowym i popularnym gramofonowym DJ-em warszawskich lokali, ale także aktywistą o poglądach jednoznacznie lewicowych. W sierpniu 1944 r. walczył jako „Ali” w szeregach Batalionu „Iwo”, głównie w rejonie Śródmieścia. Mówił i pisał po polsku. Co więcej – zapamiętano go z niezwykłego momentu, gdy w samym środku powstańczej zawieruchy śpiewał „Warszawiankę 1905 roku” – zarówno po polsku, jak i po angielsku. Pieśń, która była hymnem rewolucji społecznej i marzeń o wolności.
Czy ktoś przypomni dziś jego imię, gdy na placach znów popłyną powstańcze melodie? Czy wśród śpiewających znajdzie się ktoś, kto zna jego historię – człowieka, który nie tylko walczył z bronią w ręku, ale ucieleśniał ideę otwartej, wielokulturowej Polski, walczącej o coś więcej niż niepodległość: o sprawiedliwość?
Czasem mam wrażenie, że obchodzimy nie tyle pamięć o Powstaniu, ile jego wizerunek. A pamięć wybiórcza jest pamięcią wygodną – nie stawia pytań, nie prowokuje sporów, nie zmusza do myślenia.
A przecież dziś — w dobie kryzysu wartości, języka nienawiści, populistycznej polityki i zawłaszczenia symboli przez radykalną prawicę — to właśnie pytania są nam najbardziej potrzebne. Nie po to, by kogoś oskarżać. Po to, by upamiętnienie nie stało się atrapą.
Nie jesteśmy winni Powstańcom milczenia. Jesteśmy im winni prawdę. A ta bywa niewygodna, złożona i... ludzka.
Czas nagli.

Czesław Kulesza

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.

Więcej …
 

Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.

Więcej …
 

W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 33 gości 

Statystyka

Odsłon : 8491186

Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.

Więcej …
 

Więcej …
 

Więcej …

Temat dnia

Zróbmy coś!

Tak się zastanawiam, czy poza marszami ciszy, telewizyjnym zalewem informacji, który potrwa przez kilka dni, ktokolwiek w Polsce zrobi coś konkretnego aby poprawić nasze bezpieczeństwo i realnie zaradzić problemowi??? Bardzo wątpię.

Więcej …
 
Krakowska masakra pokłosiem haseł „kościół, szkoła, strzelnica”...?

W dniu 7 listopada br. po godzinie 15 ulicami wokół Rynku Głównego w Krakowie (m.in. ulicą Sławkowską) przejechał samochód, z którego kierowca zaczął strzelać z karabinu (typu wojskowego „AR-15”) do przypadkowych przechodniów. Wśród osób przechodzących w tamtej okolicy powstał popłoch i większość z nich ratowała/asekurowała się ucieczką do pobliskich punktów restauracyjnych i sklepowych.

Więcej …
 

Na lewicy

Tradycyjnie, w dniu 13 listopada 2026 roku, złożyliśmy kwiaty przy obelisku upamiętniającym słynną bitwę polskich socjalistów z Kozakami w roku 1904 na Placu Grzybowskim w Warszawie. Była to pierwsza taka wielka akcja PPS przeciw uciemiężeniu Polaków w zaborze rosyjskim, która historycznie stała się przysłowiowym chrztem bojowym Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie w dniu 7 listopada 2026 roku Polska Partia Socjalistyczna opublikowała Stanowisko, w którym potępia mord, do którego doszło na Krakowskim Rynku.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2026 roku liczna grupa działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego w Warszawie.
Rokrocznie, od momentu postawienia pomnika Daszyńskiego przy Trakcie Królewskim w Warszawie, w dniu powołania Rządu Ludowego Republiki Polskiej składane są kwiaty przez przedstawicieli PPS i innych ugrupowań lewicowych.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2026 roku odbyła się w UMCS w Lublinie konferencja naukowa „U progu Niepodległej: Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego i jego miejsce w procesie odbudowy Państwa Polskiego”.
Konferencja była kontynuacją corocznych przedsięwzięć organizacyjnych i politycznych mających na celu upamiętnienie powołania w dniu 6/7 listopada 1918 roku Rządu Ludowego pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego.

Więcej …
 

W dniu 27 października 2026 roku w Sali kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja naukowa zorganizowana z okazji 90 rocznicy śmierci Ignacego Daszyńskiego, premiera Rządu Ludowego w 1918 roku i Marszałka Sejmu w II RP. Konferencja odbywała się pod hasłem: „Ignacy Daszyński. Wokół dziedzictwa demokraty, socjalisty, Marszałka Sejmu”.

Więcej …
 

W dniu 1 października 2026 roku w Płocku odbyła się promocja monografii „O racji stanu. Ignacy Daszyński (1866-1936)”, której organizatorem było Towarzystwo Naukowe Płockie. Monografia powstała pod redakcją naukową dra Andrzeja Ziemskiego. Wyboru tekstów i opracowania dokonał redaktor Przemysław Prekiel.

Więcej …
 

W dniu 12 września 2026 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Mazowieckiej PPS.
Podczas posiedzenia przedyskutowano aktualną sytuację polityczną w kraju. Zwrócono uwagę na potrzebę podjęcia dyskusji na temat przygotowań do mających się odbyć w roku przyszłym wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 31 lipca 2026 roku, w przeddzień kolejnej, 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kwaterze powstańców na Cmentarzu Bródnowskim, w której pochowano bojowców PPS, odbyła się uroczystość złożenia kwiatów.

Więcej …
 

W dniu 23 czerwca 2026 roku w Warszawie z okazji 80-tych urodzin upamiętniono Józefa Oleksego, marszałka Sejmu ( II i IV kadencji w latach 1993–1995 i 2004–2005) i premiera (1995–1996). W godzinach rannych grupa przyjaciół złożyła wieńce na grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku.

Więcej …
 

25 maja 2026 roku obchodziliśmy 100 rocznicę urodzin Jana Józefa Lipskiego, człowieka zasłużonego również dla ruchu socjalistycznego. W latach 1990-1991 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 12 maja 2026 roku w Akademii Piotrkowskiej odbyła się konferencja naukowa z okazji 100 rocznicy zamachu majowego pt. „Wojna Polsko – Polska”.

Więcej …
 

W dniu 9 maja 2026 roku w Warszawie w obrębie ulicy Śmiałej na Żoliborzu dokonano otwarcia skweru imienia prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, wybitnego historyka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Więcej …