Wszechobecność filozofii

Niniejsza książka powstała jako rezultat głębokiego niepokoju wywołanego rugowaniem filozofii z nauczania na poszczególnych Wydziałach wyższych uczelni. W rezultacie potęguje się warstwa inteligencji o wąskich horyzontach myślowych. Ta negatywna zmiana w nauczaniu jest rezultatem systemu bolońskiego, a także decyzji kolejnych ministrów edukacji. Niepokój budzi niedouczone społeczeństwo. Łatwiej jest manipulować świadomością takich jednostek  i zyskiwać ich uległość. Służą temu rozmaite media.
Wiedza naukowa, bogato rozgałęziona w naszych czasach, wywodzi się  z filozofii. Jej geneza spowodowana była zdziwieniem zjawiskami przyrody, które niepokoiły i chęcią wyjaśnienia ich przy pomocy rozumu. Początkowe objaśnianie świata przez odwoływanie się do bóstw, stało się w jakimś momencie niewystarczające.
W starożytności nie było innej nauki niż filozofia. Obejmowała ona całość wiedzy o świecie. W średniowieczu pod wpływem chrześcijaństwa uznano filozofię za naukę podległą teologii. Przez piętnaście wieków – aż do epoki odrodzenia – panowało niepodzielnie w Europie chrześcijaństwo i zarazem filozofia chrześcijańska. Tomasz z Akwinu, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli czasów średniowiecza, dokonał syntezy filozofii Arystotelesa i chrześcijaństwa. 1879 roku Watykan uznał jego filozofię za naukę Kościoła Rzymskokatolickiego. Wszystkie nurty filozoficzne czasów średniowiecza też były eklektyczne, to znaczy powstały w rezultacie syntezy filozofii mędrca lub mędrców starożytności oraz chrześcijaństwa.
W kolejnych wiekach rozwijały się nauki przyrodnicze, a znacznie później wiedza humanistyczna została uznana za naukę. Stopniowo, począwszy od epoki odrodzenia, zaczęły się wyłaniać z filozofii poszczególne nauki. Ten proces trwa nadal. Przykładem wyrazistym może być wyodrębnienie się psychologii z filozofii, które ostatecznie instytucjonalnie nastąpiło w połowie XX wieku
Wszystkie nauki dzielimy obecnie na filozofię oraz nauki szczegółowe. Każda bowiem dziedzina wiedzy dotyczy fragmentu rzeczywistości. Jedynie filozofia w myśl poglądów przedstawicieli wielu nurtów docieka istoty bytu, a więc nie poprzestaje na zgłębianiu jej fragmentu, co czyni na przykład fizyk, astronom, czy mineralog.
Ponadto wiedza filozoficzna przyczynia się do osiągania mądrości. Niepokojąca jest narastająca w XXI wieku specjalizacja, bowiem zawęża horyzont widzenia i nie sprzyja tworzeniu się warstwy inteligencji, a więc osób wszechstronnie wykształconych. Zważywszy, że wartość życia człowieka, czyli istoty narodzonej, uznaje się za wartość fundamentalną – szczególny niepokój budzi wyrugowanie filozofii z obowiązkowego nauczania przyszłych lekarzy. Więź medycyny z filozofią podkreślali i uzasadniali wybitni profesorowie medycyny XX wieku, by wymienić Juliana Aleksandrowicza, Kazimierza Dąbrowskiego, Zbigniewa Garnuszewskiego.

* * *

Wybitni filozofowie Wiktor Wąsik i Bolesław Gawecki podkreślali, że w przeciwieństwie do spekulacyjnych systemów filozoficznych niemieckich – polska filozofia ma zastosowanie praktyczne. Obydwaj uczeni byli moimi profesorami, słuchałam ich wykładów w czasie moich studiów filozoficznych. Ten pogląd stał się źródłem inspiracji dla powołania przeze mnie filozofii codzienności. Drugim impulsem była współpraca w rozwijaniu nauki higieny psychicznej. Jest to nauka teoretyczna i zarazem stosowana, której geneza w Polsce zespolona jest z Kazimierzem Dąbrowskim, filozofem i zarazem profesorem medycyny. Trzecim impulsem stał się pogląd Pascala, który podziwiając wiedzę naukową zauważył zarazem, że nie przynosi ona odpowiedzi na pytanie jak żyć, zagubionemu, poszukującemu człowiekowi.
W rezultacie zaczęłam pisać książki powołując nimi do istnienia filozofię codzienności. Wyrażam w nich m.in. pogląd, że podstawowe znaczenie ma kształtowanie własnego poglądu na świat do czego przyczynia się filozofia. Od stanu świadomości zależy indywidualny sposób istnienia, a także rozwiązania gospodarcze, społeczne, polityczne.
Wartość człowieka wyraża się w zgodności działań i słownych deklaracji z własnym światopoglądem. Konformizm degraduje człowieczeństwo. Istotne znaczenie ma autentyzm, prawda wewnętrzna.
Filozofia codzienności biorąc pod uwagę, że poglądy moralne dzielą ludzkość, kreśli immoralne – co nie znaczy niemoralne – drogowskazy. Sięga do mądrości wyrażanej przez wielkich pisarzy w ich dziełach literackich. Zgodnie z filozofią Kanta przyjmuje, że sens ludzkiego życia zawiera się w dążeniu do ideałów.
Filozofia codzienności nie jest zbiorem wskazań w konkretnych sytuacjach życiowych. Może się wydawać, że filozofia i codzienność, to pojęcia nie przylegające do siebie, bo utarło się błędne rozumienie filozofii jako wiedzy odległej od rzeczywistości. Przyczynia się ona do budowania w sobie odwagi, ażeby – odwołując się do terminu Kazimierza Dąbrowskiego – być pozytywnie nieprzystosowanym do świata, który budzi krytyczne oceny, natomiast być przystosowanym się do świata jakim on być powinien.
Filozofia codzienności nie jest zbiorem ostatecznych rozstrzygnięć, lecz pobudza do własnych refleksji. Pomaga zrozumieć, iż należy kształtować w sobie nie tylko sferę intelektualną, ale także wyobraźnię i uczucia na wyższym poziomie  oraz chronić wrażliwość. Wyjaśnia też, że ocen moralnych nie należy rozciągać na wszelkie przejawy życia lecz odwoływać się  do kryterium piękna, sprawiedliwości, lojalności, wdzięczności etc. Wyjaśnia także, iż rodzimy się jako zadatek siebie samych i mamy przede wszystkim obowiązki wobec siebie, a w tym rozwój wewnętrzny wolny od nacisków tego, co powszechne stereotypowe. Na tej drodze kształtuje się postawę społecznego indywidualizmu, wzbogacając  niezbędne każdemu oraz inspirujące relacje człowiek-człowiek. Budują się wspólnoty i tworzą więzi przyjaźni.

Maria Szyszkowska

---
Wszechobecność filozofii pod redakcją Marii Szyszkowskiej. Wydawnictwo "Kto jest Kim" Warszawa 2022, stron 186.

 

Wydanie bieżące

Recenzje

14 listopada 2014 r.  w Chinach ukazał się I tom książki autorstwa prezydenta Xi Jinping’a – Zarządzanie Chinami (ang. The Governance of China). Aktualnie, od sierpnia 2022 roku rozpowszechniany jest czwarty tom

Więcej …
 

Można być krajem małym, jak Singapur czy Szwajcaria – i znajdować się w czołówce. Można być dużym, jak Brazylia czy Nigeria – i wlec się na końcu.

Więcej …
 

Niniejsza książka powstała jako rezultat głębokiego niepokoju wywołanego rugowaniem filozofii z nauczania na poszczególnych Wydziałach wyższych uczelni. W rezultacie potęguje się warstwa inteligencji o wąskich horyzontach myślowych.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 31 gości 

Statystyka

Odsłon : 6560185

Temat dnia

Wojna?

Świat zbliżył się do niebezpiecznego punktu, a mocarstwa gotowe są rozpocząć nieobliczalną w skutkach wojnę. Przeciągający się konflikt na Ukrainie popycha władze rosyjskie do radykalniejszych kroków. Dokonują się zmiany w rosyjskim ustawodawstwie, w tym te dotyczące mobilizacji.

Więcej …

Na lewicy

W dniu 30 września 2022 roku w Łodzi odbyło się w ramach obchodów 130-lecia PPS, zorganizowane przez działaczy PPS i Komisję Historyczną PPS, spotkanie dotyczące historii i dorobku PPS.

Więcej …
 

W dniu 17 września 2022 roku w Warszawie odbyło się zebranie Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 13 września 2022 roku w Warszawie odbyło się otwarte zebranie Rady Mazowieckiej PPS poświęcone sprawom przygotowań socjalistów i lewicy do przyszłorocznych wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 11 września 2022 roku w Ewinie (woj. łódzkie) odbyły się tradycyjne obchody 78 rocznicy słynnej bitwy partyzanckiej oddziałów 3 Brygady Armii Ludowej im. J. Bema z niemieckim najeźdźcą.

Więcej …
 

Z inicjatywy Socjaldemokracji Polskiej, jak podał portal PPS, odbyło się w dniu 5 września 2022 roku w siedzibie OPZZ w Warszawie spotkanie partii politycznych reprezentujących część demokratycznej opozycji. Uczestniczyli: Polska Partia Socjalistyczna, Partia Zieloni, Polskie Stronnictwo Ludowe, Platforma Obywatelska, Unia Pracy oraz Wolność i Równość.

Więcej …
 

1 września br. minęła 30 rocznica brutalnego mordu Premiera Rządu Polskiego Piotra Jaroszewicza i jego żony Alicji Soskiej.

Więcej …
 

W dniu 31 sierpnia 2022 roku w Warszawie odbyło się zebranie Rady Mazowieckiej Polskiej Partii Socjalistycznej. Uczestniczyli przedstawiciele wszystkich organizacji okręgowych Mazowsza: z Warszawy, Płocka, Piotrkowa Trybunalskiego oraz samodzielnych kół.

Więcej …
 

W dniu 21 lipca 2022 roku z okazji 117. rocznicy stracenia przez władze Rosji carskiej Stefana Okrzei, przedstawiciele Koła Parlamentarnego PPS z sen. Wojciechem Koniecznym – przewodniczącym Rady Naczelnej PPS na czele złożyli kwiaty przed tablicą pamiątkową przy Bramie Straceń Cytadeli.

Więcej …
 

W dniu 4 lipca 2022 roku w Warszawie odbyło się spotkanie promocyjne z okazji wydania nowego numeru „Przeglądu Socjalistycznego”.  Spotkali się autorzy i czytelnicy pisma.

Więcej …
 

W Warszawie w dniu 25 czerwca 2022 roku obradowała Rada Naczelna Polskiej Partii Socjalistycznej.
Podczas posiedzenia wysłuchano informacji na temat projektu „Porozumienie partii demokratycznej lewicy”.

Więcej …
 

W dniu 18 czerwca 2022 roku odbyła się konwencja programowa partii Razem. Do jej głównych haseł należały: rynek pracy bez śmieciówek, państwowy program budowy mieszkań, inwestycje publiczne w nowe technologie i atom, oraz prawo do przerywania ciąży.

Więcej …
 

W Warszawie w dniu 17 czerwca 2022 roku odbyło się Walne Zgromadzenie Członków Stowarzyszenia o charakterze sprawozdawczo-wyborczym. Uczestniczyło 18 osób. Sprawozdanie Zarządu Stowarzyszenia objęło okres działalności w latach 2017-2022.

Więcej …