Pracownicze manifestacje organizowane przez Europejską Konfederację Związków Zawodowych w całej Europie pokazały tylko jedną ze stron tego rozgrywającego się w skali globalnej konfliktu. Nie mówiono o drugiej, bo ona – czyli wielkie korporacje – wolą wciąż pozostać w cieniu. Protesty i apele o zmianę polityki kierowano do rządów krajowych i organów Unii Europejskiej. Żądano by zaprzestać dalszych cięć w wydatkach na cele społeczne, by nie powiększały się coraz bardziej nierówności społeczne. Ich skala narasta w tempie lawinowym, jest coraz większa i bardziej niebezpieczna, choć mało się na to zjawisko jeszcze zwraca uwagę. „Straty uboczne” ?
Warto zwrócić, że najbardziej interesujące zdanie książki – w moim głębokim przekonaniu – znajduje się we Wprowadzeniu, gdzie Autor pisze, co następuje: „mieszanka wybuchowa potęgujących się nierówności społecznych i narastającej skali ludzkiego cierpienia, spychanego do statusu ‘uboczności’ (marginesowości, wtórności, jednorazowości, usunięcia poza nawias programów politycznych) ma wszelkie znamiona potencjalnie najgroźniejszego problemu spośród wielu wyzwań, którym w obecnym stuleciu będzie musiała stawić czoła i zaradzić ludzkość”.
To niezwykle delikatne ujęcie problemu. Autor zestawia ten problem z kwestią możliwości budowy „państwa socjalnego” w obecnej fazie globalizacji. Tylko ono mogłoby zapobiec nierównościom społecznym i likwidacji ubóstwa. Nie jest to jednak możliwe ze względu na fakt, że żaden rząd nie jest w stanie zbilansować swego budżetu.
Równocześnie od lat następuje deregulacja prawa i rozbujanie wszelkich procedur, które wypracowała wcześniej biurokracja. Trudno jest też sobie wyobrazić rząd, który chce narzucić podatki – próbę taką podjął prezydent Francji Hollande – do poziomu niezbędnego do utrzymania na wysokim poziomie świadczeń społecznych.
Główne starcie globalizacji polega na zderzeniu między globalnymi korporacjami (nie podlegają kontroli politycznej, kierują się tylko własnym interesem, nie liczą się z żadnym państwem czy narodem) a polityką państw czy narodów (coraz bardziej pozbawioną zdolności wykonywania swych funkcji realizowanych w interesie społecznym). Rozstrzygnięcie może przyjść tylko - w moim przekonaniu, gdy władze państwa czy grupy państw zdobędą się na wolę przeciwstawienia się wielkim bankom. Taką szansę miał w marcu 2009 r. prezydent USA Barack Obama, ale ją zmarnował.
Profesor Zygmunt Bauman pisał książkę przed 14 listopada 2012 r. Podczas spotkania na Uniwersytecie Jagiellońskim (29 październik 2012 r.) Profesor w odpowiedzi na pytanie czy możliwe jest wyjście z dramatycznej sytuacji, jaką stwarzają nierówności społeczne – odpowiedział „nie”. Również na drugie pytanie o siły zdolne podjąć skutecznie to wyzwanie również pada odpowiedź „nie”.
W swoich rozważaniach Profesor Bauman nie dostrzegał chyba sił społecznych usiłujących się przeciwstawić potędze wielkich korporacji napędzających neoliberalną globalizację. Było to przed masowymi demonstracjami, które przeszły przez wszystkie kraje Europy. Trudno powiedzieć czy zmienił zdanie.
Początek mobilizacji
Tymczasem skala europejskich protestów była ogromna. A końca kryzysu jakoś wciąż nie widać, raczej kolejne jego pogłębienie. Profesor Nouriel Roubini (zwany „Doktor Zagłada”) przewiduje 25 lat kryzysu.
Tymczasem w Hiszpanii były największe protesty w historii tego kraju, jeszcze kilka lat temu dawanego jako wzór sukcesu. Również ogromne w Portugalii. Obecnie Hiszpania – kiedyś wzór gospodarczego sukcesu – jest pogrążona w recesji. Komentując te wydarzenia parlamentarzysta hiszpański Antonio Garzon przestrzegał, że to dopiero „początek mobilizacji społeczeństw, a nie koniec”.
Kto ma rację? Zobaczymy!
Lech Kańtoch
----
Zygmunt Bauman, Straty uboczne. Nierówności społeczne w epoce globalizacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012 ss. 204.


Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.
Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.
W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.






Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.
