Wspomnienia kochanej żony

t_schaffAdama Schaffa nie trzeba nikomu przedstawiać. To wybitny intelektualista, filozof, marksista. Jego autobiografia byłaby publikacją niesłychanie interesującą. To świadek dziejów całej epoki istnienia Polski Ludowej, teoretyk marksizmu, który ideowo związał się z nowym systemem w Polsce po II Wojnie Światowej. Dzięki wydawnictwu „Kto jest Kim” dowiadujemy się znacznie więcej. Nie jest to autobiografia, lecz wspomnienia żony Adama Schaffa, Teresy. Dzięki temu publikacja zyskuje na znaczeniu.

Jak pisze sama autorka, istniał pewien rodzaj zbieżności ich losów – oboje urodzili się przed wybuchem wojny, z tą jednak różnicą, iż Adam Schaff przed wybuchem I a Teresa przed II Wojną Światową. Różnica wieku była więc duża, ale jak się później okazuje, wytrzymała próbę czasu i przeciwności losu. Co ciekawe, Teresa Schaff poznała swojego przyszłego męża w wieku 8 lat! Kiedy to wraz z ojcem jechali razem w pociągu. Został jej przedstawiony jako „towarzysz profesor”.

Następny kontakt nastąpił dopiero po studiach, kiedy to Teresa Tomczak (zwana przez profesora Schaffa Tomczkówną) została zatrudniona w Pracowni Religioznawstwa UW. Była wówczas już mężatką, jednak ich relacje pozostały serdeczne w związku z przyjaźnią, jaka łączyły ojca pani Teresy z profesorem Schaffem.

Autorka czuła silną więź ze swoim przyszłym mężem już znacznie wcześniej. Podczas pobytu zawodowego we Francji zmagała się z wylewem krwi i udarem mózgu, efektem której była operacja i niemal sześciotygodniowa śpiączka. Tak się złożyło, iż w tym samym czasie w Paryżu przebywał prof. Adam Schaff, który odbierał doktorat honoris causa francuskiej Sorbony. Wybitny uczony odwiedził swoją znajomą w szpitalu, która przypisuje tej wizycie niezwykłą miarę: „Odwiedził mnie wtedy w szpitalu, powiedział, że szkoda czasu na spanie. Widocznie przyznałam mu rację, bo nazajutrz, gdy przyszedł, już nie spałam. Jednak żeby było dziwniej, w tym samym dniu, w którym ja się obudziłam, w szpitalu w Warszawie umarła żona profesora Schaffa. Najdziwniejsze jest to, że w jakiś niewytłumaczalny sposób ja o tym wiedziałam. Natomiast nie wiedziałam, że była chora i leżała w szpitalu. Wielokrotnie się nad tym zastanawiałam i nie znajduję racjonalnego wytłumaczenia. Ale czy wszystko musi być racjonalne?”. Tych dwoje ludzi było sobie po prostu pisanych.

Życie nie składa się z samych sukcesów. Choć tych u boku wybitnego uczonego autorka zapewne doświadczyła mnóstwo. Opisy ich wycieczek i wyjazdów służbowych po wielu krajach świadczą o tym najlepiej. Wszędzie tam, gdzie się znajdowali, prof. Adam Schaff był traktowany w sposób wyjątkowy. Był bardzo szanowany poza granicami swojej socjalistycznej ojczyzny. Zwłaszcza w Hiszpanii, gdzie miał masę przyjaciół, z tamtejszej partii socjalistycznej.
Czas biegnie jednak nie ubłaganie. Z wiekiem brakuje sił, jednak pomocną dłoń wyciąga tu ukochana żona, która z czasem staje się jego naczelną pielęgniarką, funkcjonującą przy nim 24 godziny na dobę. Widać miłość i oddanie w praktyce.

W programie dokumentalnym o prof. Adamie Schaffie pt. „ Nie ma innej drogi” bohater naświetlił swoja ideową drogę jako marksisty. Argumentował, dlaczego wybrał nie łatwą drogę komunisty: „ Jak się było Żydem z pochodzenia, to się było człowiekiem bez honoru, bez możliwości żądania satysfakcji za obrazę. Należałem do korporacji „Zelocja”, pochodziłem z bardzo bogatej rodziny i materialnie nic mi nie brakowało, bo nie pracowałem, po skończeniu studiów mogłem być koncypientem w kancelarii mojego ojca... Doszło kiedyś do szczerej rozmowy z przyjacielem i klientem mojego ojca Stanisławem Vincenzem, szambelanem papieskim. Powiedział mi: pan pracy nie dostanie, pan jest Żydem, dla Żydów u nas pracy nie ma, niech się pan wychrzci, to przecież formalność. Dla mnie to było zbyt upokarzające, znaczyło kopnąć tego upokarzanego i przejść na stronę tego, który kopie”(...). Dla mnie najważniejsze było skończenie z wyzyskiem kapitalistycznym nad klasą robotniczą. Dla mnie partia socjalistyczna prowadziła do nikąd, natomiast komuniści byli efektywni, tak jak mnie się podobało”.

Zdziwiłby się jednak ten, który zaszufladkowałby profesora do roli naczelnego komunisty PRL-u. Był on również krytyczny zarówno wobec systemu w Polsce, jak i tego w ZSRR: „Odrzucam marksistowską dyktaturę proletariatu, bo ta szybko przekształca się w dyktaturę tych, którzy rządzą”. Przyznał tym samym jednocześnie historyczną rację PPS, która piórem Ignacego Daszyńskiego już kilka lat po Rewolucji Październikowej przewidziała jej metody i skutki.

To bardzo osobista książka. Postać Adama Schaffa jest wszystkim dobrze znana, jego naukowy dorobek jest imponujący. Jednak, aby poznać go niejako od środka, należało wydać właśnie wspomnienia wiernej towarzyszki jego życia, ukochanej żony Teresy, który była przy nim na każdym etapie życia. Dzięki tej publikacji poznamy tę wybitną postać na tle nie tyle już epoki, co osobistych kontaktów i relacji międzyludzkich. To jednocześnie książka bardzo romantyczna, ukazującą siłę uczucia dwóch bliskich sobie osób.

Przemysław Prekiel

---
Teresa Schaff. Mój Adam. Wydawnictwo „Kto jest Kim”. Warszawa 2012.
 

Wydanie bieżące

Recenzje

„Przemoc, pokój, prawa człowieka” to książka Jerzego Oniszczuka wydana co prawda w roku 2016, niemniej jej aktualność w ostatnich latach okazała się niezwykle ważna, dotyczy bowiem filozofii konfliktu i dopuszczalności przemocy, co autor wyraźnie podkreśla we wstępie.

Więcej …
 

Książka „Chiny w nowej erze” jest kwintesencją działań naukowych i publicystycznych dra Sylwestra Szafarza. Powstawała ona kilka lat. Jest chronologicznym zbiorem materiałów związanych z przemianami, jakie zainspirowane zostały przygotowaniami i skutkami 20. Zjazdu Krajowego KPCh.

Więcej …
 

Monografia  „Prawne i etyczne fundamenty demokracji medialnej” jest studium z zakresu ewolucji współczesnych demokracji i wskazuje na postępujący proces przenikania polityki i mediów, co znacząco wpływa na kształtowanie się nowych relacji człowiek – polityka w obliczu wolnego rynku i rewolucji technologicznej opartej o systemy cyfrowe. W pracy zostały poddane eksploracji i usystematyzowane zagadnienia, wartości i normy istotne dla zjawiska opisanej w literaturze kategorii społecznej – demokracja medialna.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 20 gości 

Statystyka

Odsłon : 7387371

Temat dnia

Andrzej Duda w ChRL

Bez wątpienia, oficjalna wizyta państwowa Prezydenta Polski w Chinach, w końcu czerwca 2024 r., zalicza się do kręgu  najważniejszych wydarzeń w całym okresie 75 lat poczynając od powstania ChRL i od niezwłocznego nawiązania stosunków dyplomatycznych pomiędzy obiema Stronami.

Więcej …

Na lewicy

11 lipca obchodzony jest w Polsce Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej. Ustanowiony został on w rocznicę krwawej niedzieli, czyli kulminacyjnego punktu rzezi wołyńskiej. Z rąk banderowców zginęło w tej zbrodni 60 tysięcy niewinnych Polek i Polaków, w tym tysiące dzieci.

Więcej …
 

W dniu 29 czerwca 2024 roku na cmentarzu w Otwocku pochowano Jerzego Stefańskiego członka Polskiej Partii Socjalistycznej, działacza państwowego, absolwenta i pracownika naukowo-dydaktycznego Politechniki Warszawskiej.

Więcej …
 

W dniu 26 czerwca 2024 roku Okręg Płocki PPS przyjął uchwałę w sprawie współpracy PPS z Nową Lewicą. Poniżej drukujemy tą uchwałę.

Więcej …
 

W dniu 20 czerwca 2024 roku przedstawiciele łódzkiej organizacji Polskiej Partii Socjalistycznej wzięli udział w oficjalnych obchodach związanych ze 119. rocznicą Rewolucji 1905 r.organizowanych przez władze miasta. Uroczystości rocznicowe tradycyjnie rozpoczęły się na łódzkim Wzgórzu Niepodległości, następnie złożono kwiaty pod słynnym łódzkim Pomnikiem Czynu Rewolucyjnego.

Więcej …
 

W dniu 18 czerwca 2024 roku w Warszawie odbyła się konferencja naukowa zorganizowana przez Polski Oddział Stowarzyszenia Kultury Europejskiej  pod przewodnictwem prof. Marii Szyszkowskiej pt.: „Rocznica 300-lecia urodzin Immanuela Kanta, twórcy dzieła Wieczny Pokój”.

Więcej …
 

15 czerwca 2024 roku ulicami Warszawy po raz kolejny przeszła Parada Równości – największy w Polsce marsz na rzecz równouprawnienia osób LGBT. Po raz kolejny wzięli w nim udział działacze Polskiej Partii Socjalistycznej, a także Młodych Socjalistów PPS.

Więcej …
 

W dniu 25 maja 2024 roku minęła 10 rocznica śmierci Generała Wojciech Jaruzelskiego. Z tej okazji odbyły się uroczystości złożenia kwiatów przed grobem Generała na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. W wydarzeniu tym uczestniczyła grupa kilkudziesięciu najbliższych współpracowników i przyjaciół Generała oraz rodzina.

Więcej …
 

17 maja 2024 r. Rada Mazowiecka PPS zorganizowała Konferencję Programową pt. Założenia ideowe PPS a postęp cywilizacyjny. W konferencji uczestniczyli aktywiści PPS i OM PPS oraz liczna grupa bezpartyjnych socjalistów.

Więcej …
 

Tradycyjnie, jak co roku, w dniu 1 maja 2024 roku, odbyły się na Placu Grzybowskim w Warszawie centralne uroczystości Święta Pracy zorganizowane przez Polską Partię Socjalistyczną. W uroczystości wzięli udział przedstawiciele ugrupowań lewicowych: PPS, Nowej Lewicy, Unii Pracy oraz OPZZ, a także Młodych Socjalistów, Porozumienia Socjalistów i Stowarzyszenia im. I. Daszyńskiego. Uczestniczyli przedstawiciele branżowych związków zawodowych i licznie mieszkańcy Warszawy.

Więcej …
 

W Nałęczowie w dniach 24-26 kwietnia 2024 roku odbyła się pod patronatem naukowym  Profesor Marii Szyszkowskiej interdyscyplinarna i międzyśrodowiskowa konferencja naukowa „Odmiany wspólnot oraz ich znaczenie z punktu widzenia jednostki i państwa”.  Patronat nad konferencją objęły: Wszechnica Polska w Warszawie, Polski Oddział Stowarzyszenia Kultury Europejskiej, Wyższa Szkoła Biznesu w Nowym Sączu oraz Stowarzyszenie Filozofów Krajów Słowiańskich.

Więcej …
 

W dniu 11 kwietnia 2024 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Wojewódzkiej PPS – Mazowsze. Omówiono wyniki wyborów samorządowych, które odbyły się w dniu 7 kwietnia. Jak wynika z przygotowanego sprawozdania, PPSowcy na Mazowszu startowali z list Koalicyjnego Komitetu Wyborczego Lewicy.

Więcej …
 

W dniu 3 kwietnia 2024 roku w Płocku odbyło się zebranie Organizacji Okręgowej PPS z udziałem kandydatów na radnych w najbliższych wyborach samorządowych. W zebraniu uczestniczył przewodniczący Rady Naczelnej PPS, senator Wojciech Konieczny.

Więcej …