Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa

lachowieckiWarszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa owiana jest legendą, do dziś w jej domach mieszkają tysiące warszawiaków a historia tego przedwojennego projektu wskazuje na głęboką myśl programową i żelazną konsekwencję w realizacji.
Nowa książka Leszka Lachowieckiego na temat historii WSM wydana w 90. rocznicę jej powstania jest ciekawym przypomnieniem historii niedawnej, która do dziś wskazuje na ciekawe rozwiązania społeczne, jakie zrodziły się w Polsce po uzyskaniu niepodległości w 1918 roku. Ponadto jest inwentaryzacją dokonań wielkiej grupy inicjatywnej opartej w większości o działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej, którzy w ówczesnej Warszawie stanowili realną siłę, nie tylko polityczną, ale również gospodarczą.
Autor we wstępie przypomina o zawstydzającej aktualności idei „małego, kulturalnego mieszkania” wysuniętej przez Teodora Toeplitza na fali rodzącej się niepodległości, która stała się niosąca dla aktywu żoliborskiego i doprowadziła do zrealizowania idei mieszkania dla każdego. Zasadniczą wykładnią inicjatywy była jej społeczna infrastruktura, w ramach której dominowała uczciwość, wzajemna lojalność i samodzielność działania. Inicjatywa nie była nastawiona na zysk, ale na zaspokojenie potrzeb społecznych. Głód mieszkań był odczuwany powszechnie, na własną rzecz działała cała wspólnota. Nikt na nikim nie zarabiał. Mimo kapitalistycznego charakteru państwa, spółdzielcza idea Abramowskiego w sposób niemal doskonały rozkwitła przy okazji inicjatywy WSM. Jest ona żywa do dziś wśród mieszkańców osiedli na Żoliborzu i Rakowcu w Warszawie, większość z nich dziś, to potomkowie tamtej inteligencji i środowisk robotniczych, które zaangażowały się w budowanie mieszkań dla siebie.
Środowiska te przeszły ciężką próbę w okresie II wojny światowej, nie udało się jednak, mimo wielu prób, spacyfikować okupantowi wyrobionej przez lata lojalności, samopomocy i uczciwości. Nawyki te przeniosły się w sferę działania w okresie powojennym. Idea WSM znacząco wpłynęła na kształt i rozwój budownictwa spółdzielczego w Warszawie i w Polsce, szczególnie w latach 60. i 70. Mimo wielu zamachów ze strony rodzimego kapitału po roku 1990, który przyjął neoliberalną zasadę, że mieszkanie jest jedynie towarem, a nie wartością społeczną, idea ta jest nadal żywa. Spółdzielcy, szczególnie z WSM, walczą dziś o swoje prawa, nie akceptują chciwości tzw. developerów, uważają, że tanie mieszkanie należy się każdej rodzinie i wykazują, że nadal jest to możliwe.
Książka Leszka Lachowieckiego ma ogromna wartość społeczną, wskazuje, że w niedalekiej historii są przykłady inicjatyw pozwalających małym kosztem organizować ludzkie życie, tworzyć społeczną tkankę w oparciu o podstawowe wartości, jakie winny regulować stosunki międzyludzkie – życzliwość, wspólnotowość, społeczna solidarność, wzajemne poświęcenie.
To przypomnienie jest dobrym drogowskazem dla lewicy. Pytanie czy będzie chciała pójść tą drogą?
Książka jest nasycona zdjęciami z okresu rozkwitu WSM w latach 20. i 30. ub. wieku. Autor wymienia nazwiska czołowych działaczy związanych głównie z PPS, którzy brali w niej udział. Byli to m.in. Teodor Toeplitz, Kazimierz Tołwiński, Stanisław Tołwiński, Adam Próchnik, Stanisław Szwalbe, Stanisław Brukalski, Barbara Brukalska-Sokołowska, Jan Mulak, Helena Syrkus, Szymon Syrkus, Brunon Zborowski. Trzeba wspomnieć, że wniosek o rejestrację Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej do Sądu Okręgowego w Warszawie wnieśli w dniu 17 grudnia 1921 roku Stanisław Szwalbe i Bolesław Bierut.

Andrzej Ziemski

---
Leszek Lachowiecki – Wspólnota, samopomoc, mieszkanie. Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne Warszawa w Europie. Warszawa 2011. Egzemplarz bezpłatny.
 

Wydanie bieżące

Recenzje

Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.

Więcej …
 

Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.

Więcej …
 

W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 28 gości 

Statystyka

Odsłon : 8491483

Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.

Więcej …
 

Więcej …
 

Więcej …

Temat dnia

Zróbmy coś!

Tak się zastanawiam, czy poza marszami ciszy, telewizyjnym zalewem informacji, który potrwa przez kilka dni, ktokolwiek w Polsce zrobi coś konkretnego aby poprawić nasze bezpieczeństwo i realnie zaradzić problemowi??? Bardzo wątpię.

Więcej …
 
Krakowska masakra pokłosiem haseł „kościół, szkoła, strzelnica”...?

W dniu 7 listopada br. po godzinie 15 ulicami wokół Rynku Głównego w Krakowie (m.in. ulicą Sławkowską) przejechał samochód, z którego kierowca zaczął strzelać z karabinu (typu wojskowego „AR-15”) do przypadkowych przechodniów. Wśród osób przechodzących w tamtej okolicy powstał popłoch i większość z nich ratowała/asekurowała się ucieczką do pobliskich punktów restauracyjnych i sklepowych.

Więcej …
 

Na lewicy

Tradycyjnie, w dniu 13 listopada 2026 roku, złożyliśmy kwiaty przy obelisku upamiętniającym słynną bitwę polskich socjalistów z Kozakami w roku 1904 na Placu Grzybowskim w Warszawie. Była to pierwsza taka wielka akcja PPS przeciw uciemiężeniu Polaków w zaborze rosyjskim, która historycznie stała się przysłowiowym chrztem bojowym Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie w dniu 7 listopada 2026 roku Polska Partia Socjalistyczna opublikowała Stanowisko, w którym potępia mord, do którego doszło na Krakowskim Rynku.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2026 roku liczna grupa działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego w Warszawie.
Rokrocznie, od momentu postawienia pomnika Daszyńskiego przy Trakcie Królewskim w Warszawie, w dniu powołania Rządu Ludowego Republiki Polskiej składane są kwiaty przez przedstawicieli PPS i innych ugrupowań lewicowych.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2026 roku odbyła się w UMCS w Lublinie konferencja naukowa „U progu Niepodległej: Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego i jego miejsce w procesie odbudowy Państwa Polskiego”.
Konferencja była kontynuacją corocznych przedsięwzięć organizacyjnych i politycznych mających na celu upamiętnienie powołania w dniu 6/7 listopada 1918 roku Rządu Ludowego pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego.

Więcej …
 

W dniu 27 października 2026 roku w Sali kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja naukowa zorganizowana z okazji 90 rocznicy śmierci Ignacego Daszyńskiego, premiera Rządu Ludowego w 1918 roku i Marszałka Sejmu w II RP. Konferencja odbywała się pod hasłem: „Ignacy Daszyński. Wokół dziedzictwa demokraty, socjalisty, Marszałka Sejmu”.

Więcej …
 

W dniu 1 października 2026 roku w Płocku odbyła się promocja monografii „O racji stanu. Ignacy Daszyński (1866-1936)”, której organizatorem było Towarzystwo Naukowe Płockie. Monografia powstała pod redakcją naukową dra Andrzeja Ziemskiego. Wyboru tekstów i opracowania dokonał redaktor Przemysław Prekiel.

Więcej …
 

W dniu 12 września 2026 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Mazowieckiej PPS.
Podczas posiedzenia przedyskutowano aktualną sytuację polityczną w kraju. Zwrócono uwagę na potrzebę podjęcia dyskusji na temat przygotowań do mających się odbyć w roku przyszłym wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 31 lipca 2026 roku, w przeddzień kolejnej, 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kwaterze powstańców na Cmentarzu Bródnowskim, w której pochowano bojowców PPS, odbyła się uroczystość złożenia kwiatów.

Więcej …
 

W dniu 23 czerwca 2026 roku w Warszawie z okazji 80-tych urodzin upamiętniono Józefa Oleksego, marszałka Sejmu ( II i IV kadencji w latach 1993–1995 i 2004–2005) i premiera (1995–1996). W godzinach rannych grupa przyjaciół złożyła wieńce na grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku.

Więcej …
 

25 maja 2026 roku obchodziliśmy 100 rocznicę urodzin Jana Józefa Lipskiego, człowieka zasłużonego również dla ruchu socjalistycznego. W latach 1990-1991 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 12 maja 2026 roku w Akademii Piotrkowskiej odbyła się konferencja naukowa z okazji 100 rocznicy zamachu majowego pt. „Wojna Polsko – Polska”.

Więcej …
 

W dniu 9 maja 2026 roku w Warszawie w obrębie ulicy Śmiałej na Żoliborzu dokonano otwarcia skweru imienia prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, wybitnego historyka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Więcej …