PPS na Ponidziu

Ponidzie obejmuje obszar Niecki Nidziańskiej (Doliny Nidy), na której znajduje się powiat Pińczów sąsiadujący od północy z powiatami Jędrzejów i Miechów, ograniczony od południa i wschodu poprzez rzekę Wisłę. To obszar zamieszkały od wieków przez ludność rolniczą, choć w okresie rozwoju kapitalizmu na ziemiach polskich (zabór rosyjski) zaczęły się tutaj kształtować zalążki przemysłu przetwórczego i wydobywczego.
Na obszarze Ponidzia żywe były zawsze ruchy społeczne i kulturalne związane z tradycją tego regionu położonego w centralnej Polsce na pograniczu wielu nurtów ideowych i kulturowych, ożywione dodatkowo w wieku XIX ruchami niepodległościowymi.
W roku 2016 ukazała się monografia autorstwa Wioletty Wasilewskiej i prof. Andrzeja Kozery pt.: „Zasłużeni dla Ponidzia”. Szczególną uwagę przy studiowaniu tej pozycji zwraca ogromna ilość przykładów wkładu w rozwój tego regionu środowisk lewicy socjalistycznej, konkretniej członków PPS, praktycznie od początku XX wieku. W tym czasie bowiem, bo już podczas Rewolucji 1905 roku, odnotowuje się aktywność socjalistów w związku z istniejącą tutaj strukturą społeczną, której znaczącą część stanowiła klasa robotnicza w miastach i robotnicy rolni na wsi, którzy zatrudniani byli w rozwijających się intensywnie folwarkach.
Monografia zawiera materiały historyczne dotyczące okresu przełomu XIX i XX wieku, w tym analizy społeczno-gospodarcze ówczesnej Guberni Kieleckiej i powiatu pińczowskiego, a także analizy historyczne nawiązujące do skutków Rewolucji 1905 roku na tych terenach. Trzeba zwrócić uwagę, że ludność Guberni Kieleckiej liczyła w roku 1897 ponad 760 tysięcy mieszkańców, w tym skład narodowościowy był następujący: Polacy – ponad 666 tysięcy, Żydzi – ponad 83 tysiące, Rosjanie – ponad 9 tysięcy, Niemcy – blisko 2,5 tysiąca.
Znaczna część książki poświęcona jest powstaniu i rozwojowi na Ponidziu ruchu socjalistycznego i Polskiej Partii Socjalistycznej w okresie od 1905 roku do chwili obecnej. Autorzy przytaczają historię powstania, działalności i walki PPS na terenie Guberni Kieleckiej. „…w latach 1904-1907 – czytamy – miało miejsce 188 rozpoznanych wydarzeń bojowych… W akcjach tych dominowały napady na sklepy monopolowe, urzędy gminne, zamachy na policję i prowokatorów. Tylko na terenie miasta Kielc w 1907 roku organizacja bojowa PPS-Frakcja Rewolucyjna dokonała 18 akcji bojowych… W okresie Rewolucji 1905-1907 ukaranych zostało w Guberni 250 bojowców, czyli 54% bojowców objętych represjami…”
Poza konkretnymi przykładami działalności PPS w różnych okresach historii Pińczowa i Kielecczyzny mamy w monografii obszerne opracowania biograficzne dotyczące kilku ważnych postaci lewicy związanych bezpośrednio lub pośrednio z Ziemią Pińczowską. Dotyczą one:
- socjalisty Stanisława Włosińskiego, działającego na tym terenie w okresie międzywojennym, posła na Sejm II RP z ramienia PPS, oficera WP podczas wojny bolszewickiej w roku 1920, więźnia Berezy Kartuskiej, dowódcy oddziału partyzanckiego PPS na Kielecczyźnie podczas II wojny światowej, działacza społecznego po wojnie
- socjalisty Antoniego Kwaśniewskiego działacza społecznego i samorządowego, przywódcy PPS na tym terenie po roku 1989, członka władz naczelnych PPS w latach 90., laureata tytułu Osobowość Roku 2015 Gminy Pińczów
- socjaldemokraty Aleksandra Kwaśniewskiego lidera SLD, prezydenta RP w latach 1995-2005, który rozpoczynał swą kampanię w 1995 roku na Kielecczyźnie, uzyskując najwyższe wyniki poparcia w kraju (gmina Złota – 80%).
Niewątpliwie bardzo znaną i popularną w Pińczowie postacią jest Antoni Kwaśniewski, który potrafił zawsze gromadzić wokół siebie ludzi z pasjami społecznymi. Stefan Czaplarski z Pińczowa tak pisze o nim: „Kiedy wracam myślami o Antonim Kwaśniewskim, nasuwa mi się myśl, że pasja jest jego cechą. Jest jednym z niewielu znanych mi ludzi, których mogę z podziwem, bez odczucia ujemnego znaczenia nazwać pasjonatem, który od najmłodszych lat poświęca całe swe życie zawodowe, społeczne i polityczne – ponad 60 lat! Tym zaangażowaniem zmienił swe życie w hobby…”
Znajdujemy także w monografii bogate materiały analityczne dotyczące obydwu kampanii wyborczych Aleksandra Kwaśniewskiego na Urząd Prezydenta RP, prowadzonych na Kielecczyźnie.
Oddzielny rozdział w książce poświęcony jest Polskiej Partii Socjalistycznej i jej ewolucji po roku 1989 aż do pełnego zjednoczenia wszystkich nurtów ideowych w roku 1996 roku. Pokazane są w monogrfi działania organizacji kieleckiej PPS i konkretne osiągnięcia na polu ochrony ludzi pracy w latach 90.
Autorzy monografii stwierdzają w konkluzji, że: „…PPS nigdy nie była częścią obozu solidarnościowego ani postkomunistycznego. Ciągle wyrasta z nieprzemijających, humanistycznych wartości ruchu o ponad stuletnich tradycjach walki o niepodległość, demokrację i sprawiedliwość społeczną…”.
To bardzo ważne stwierdzenie, które stanowi o wartości tej pozycji na rynku czytelniczym.

Andrzej Ziemski

---
Andrzej Kozera, Wioletta Wasilewska, zasłużeni dla Ponidzia. Wydawca: Europejskie Stowarzyszenie promocji Nauki – Kraków. Współwydawcy: Wyższa Szkoła Umiejętności Zawodowych w Pińczowie i Stowarzyszenie Rozwoju Kulturalno-Gospodarczego Powiatu Pińczowskiego. Pińczów 2016.


 

Wydanie bieżące

Recenzje

Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.

Więcej …
 

Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.

Więcej …
 

W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 32 gości 

Statystyka

Odsłon : 8490959

Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.

Więcej …
 

Więcej …
 

Więcej …

Temat dnia

Zróbmy coś!

Tak się zastanawiam, czy poza marszami ciszy, telewizyjnym zalewem informacji, który potrwa przez kilka dni, ktokolwiek w Polsce zrobi coś konkretnego aby poprawić nasze bezpieczeństwo i realnie zaradzić problemowi??? Bardzo wątpię.

Więcej …
 
Krakowska masakra pokłosiem haseł „kościół, szkoła, strzelnica”...?

W dniu 7 listopada br. po godzinie 15 ulicami wokół Rynku Głównego w Krakowie (m.in. ulicą Sławkowską) przejechał samochód, z którego kierowca zaczął strzelać z karabinu (typu wojskowego „AR-15”) do przypadkowych przechodniów. Wśród osób przechodzących w tamtej okolicy powstał popłoch i większość z nich ratowała/asekurowała się ucieczką do pobliskich punktów restauracyjnych i sklepowych.

Więcej …
 

Na lewicy

Tradycyjnie, w dniu 13 listopada 2026 roku, złożyliśmy kwiaty przy obelisku upamiętniającym słynną bitwę polskich socjalistów z Kozakami w roku 1904 na Placu Grzybowskim w Warszawie. Była to pierwsza taka wielka akcja PPS przeciw uciemiężeniu Polaków w zaborze rosyjskim, która historycznie stała się przysłowiowym chrztem bojowym Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie w dniu 7 listopada 2026 roku Polska Partia Socjalistyczna opublikowała Stanowisko, w którym potępia mord, do którego doszło na Krakowskim Rynku.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2026 roku liczna grupa działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego w Warszawie.
Rokrocznie, od momentu postawienia pomnika Daszyńskiego przy Trakcie Królewskim w Warszawie, w dniu powołania Rządu Ludowego Republiki Polskiej składane są kwiaty przez przedstawicieli PPS i innych ugrupowań lewicowych.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2026 roku odbyła się w UMCS w Lublinie konferencja naukowa „U progu Niepodległej: Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego i jego miejsce w procesie odbudowy Państwa Polskiego”.
Konferencja była kontynuacją corocznych przedsięwzięć organizacyjnych i politycznych mających na celu upamiętnienie powołania w dniu 6/7 listopada 1918 roku Rządu Ludowego pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego.

Więcej …
 

W dniu 27 października 2026 roku w Sali kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja naukowa zorganizowana z okazji 90 rocznicy śmierci Ignacego Daszyńskiego, premiera Rządu Ludowego w 1918 roku i Marszałka Sejmu w II RP. Konferencja odbywała się pod hasłem: „Ignacy Daszyński. Wokół dziedzictwa demokraty, socjalisty, Marszałka Sejmu”.

Więcej …
 

W dniu 1 października 2026 roku w Płocku odbyła się promocja monografii „O racji stanu. Ignacy Daszyński (1866-1936)”, której organizatorem było Towarzystwo Naukowe Płockie. Monografia powstała pod redakcją naukową dra Andrzeja Ziemskiego. Wyboru tekstów i opracowania dokonał redaktor Przemysław Prekiel.

Więcej …
 

W dniu 12 września 2026 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Mazowieckiej PPS.
Podczas posiedzenia przedyskutowano aktualną sytuację polityczną w kraju. Zwrócono uwagę na potrzebę podjęcia dyskusji na temat przygotowań do mających się odbyć w roku przyszłym wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 31 lipca 2026 roku, w przeddzień kolejnej, 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kwaterze powstańców na Cmentarzu Bródnowskim, w której pochowano bojowców PPS, odbyła się uroczystość złożenia kwiatów.

Więcej …
 

W dniu 23 czerwca 2026 roku w Warszawie z okazji 80-tych urodzin upamiętniono Józefa Oleksego, marszałka Sejmu ( II i IV kadencji w latach 1993–1995 i 2004–2005) i premiera (1995–1996). W godzinach rannych grupa przyjaciół złożyła wieńce na grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku.

Więcej …
 

25 maja 2026 roku obchodziliśmy 100 rocznicę urodzin Jana Józefa Lipskiego, człowieka zasłużonego również dla ruchu socjalistycznego. W latach 1990-1991 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 12 maja 2026 roku w Akademii Piotrkowskiej odbyła się konferencja naukowa z okazji 100 rocznicy zamachu majowego pt. „Wojna Polsko – Polska”.

Więcej …
 

W dniu 9 maja 2026 roku w Warszawie w obrębie ulicy Śmiałej na Żoliborzu dokonano otwarcia skweru imienia prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, wybitnego historyka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Więcej …