Odejść od euro, ocalić Europę

W polskiej debacie publicznej niemal każde zakwestionowanie sensu istnienia wspólnej waluty euro wiąże się z ryzykiem zaszufladkowania. Nie dla euro nie oznacza jednak nie dla integracji europejskiej. Wręcz przeciwnie, jest próbą wyjścia naprzeciw aktualnych problemów UE, których głównych przyczyną jest m.in. wspólna waluta.

Kwestia wejścia Polski do strefy euro jest na razie odległa. Choć polskie społeczeństwo jest najbardziej proeuropejskim państwem UE, to już ewentualna wspólna waluta nie wzbudza tak szerokiego poparcia. Przyczyn jest wiele, od historycznych do ekonomicznych. Na tym drugim aspekcie skupili się autorzy książki „Paradoks euro. Jak wyjść z pułapki wspólnej waluty?” Stefan Kawalec i Ernest Pytlarczyk. Od razu warto uprzedzić rozkochanych w euro marzycieli, nie, to nie jest głos nacjonalistów z Ruchu Narodowego, Frontu Narodowego czy Alternatywy Dla Niemiec, to głos niegdyś prawej ręki Leszka Balcerowicza i doradcy rządu Donalda Tuska, Stefana Kawalca, oraz Ernesta Pytlarczyka, ekonomisty związanego od lat z sektorem bankowym. Tezy zawarte w książce są śmiałe i odważne, podważają bowiem tak mozolnie  budowany mit o  tym, iż euro jest zwieńczeniem integracji europejskiej i bolączką na wyzwania globalne w XXI wieku.
Balon pękł wówczas, kiedy przyszedł pierwszy poważny kryzys w strefie euro, w 2008 roku, ukazał on wówczas dobitnie, wszystkie bolączki wspólnej waluty. Zamknięcie we wspólnym obszarze walutowym tak różnych gospodarek o różnych potencjale i możliwościach, spowodowało poważne problemy i zachwianie wiary we wspólny projekt. Kraje, które były w strefie euro, dostały zadyszki i nie mogły poprawić swojej konkurencyjności poprzez dostosowanie kursu walutowego. Kryzys unaocznił jeszcze jedno zjawisko. Otóż najbardziej konkurencyjne gospodarki, takiej jak niemiecka czy holenderska, tracą poprzez słabnącą wartość euro dla ich gospodarek, notując jednocześnie ogromne nadwyżki handlu zagranicznego a to z kolei prowadzi do deficytu słabszych gospodarek, takich jak grecka, hiszpańska czy włoska. Wprowadzenie euro ogranicza zatem państwom narodowym skuteczne reagowanie na kryzysy gospodarcze. Tu władzę ma już Europejski Bank Centralny. Jedyną receptą na ratowanie finansów publicznych krajów Południa, jaką wypracowali zwolennicy neoliberalnej utopii, było zaciskanie pasa i ograniczanie wydatków publicznych na cele społeczne. Ta fatalna w skutkach decyzja doprowadziła do zaostrzenia napięć i utorowała drogę partiom nacjonalistycznym i poderwała wiarę we wspólny projekt tym, którzy wierzyli w solidarność europejską pod przywództwem Niemiec.
Autorzy podkreślają, że to właśnie od Niemiec powinna wyjść idea odejścia od euro. Dziś brzmi to dość szokująco i może wprowadzać zdumienie, jednak może to okazać się konieczne dla uratowania integracji. W przeciwnym razie dekompozycji europejskiego programu dokonają prawicowi populiści, dla których Unia Europejska jest zagrożeniem samym w sobie, mitycznym „eurokołchozem”. Kontrolowane rozwiązanie strefy euro powinno rozpocząć się od wyjścia z niej, dając niejako przykład, najbardziej konkurencyjnej gospodarki Europy, czyli Niemiec, na drodze konsensusu, tak, aby w następstwie koszty nie przerosły oczekiwań. To swoisty pozew o rozwód, jednak za porozumieniem wszystkich stron. W następnej fazie wzorem Niemiec, od euro powinny odchodzić państwa o średnim poziomie konkurencyjności a następnie najmniej konkurencyjne. Autorzy zauważają pewien paradoks, który słusznie nazywają „pułapką euro”. Otóż państwa najmniej konkurencyjne i jednocześnie pozostające w spirali zadłużenia, chcąc ewentualnie wyjść ze strefy euro, narażają się na ogromne turbulencje.
Projekt wspólnej waluty okazał się klęską z kilku przyczyn. Z pewnością był to pomyśl nie do końca przemyślany. Nie jest jednak tak, jak często powtarzają liberalni publicyści, że to wina państw, które sobie nie radzą. Autorzy dowodzą na przykładzie Finlandii, że tak nie jest. Fińska gospodarka bowiem była zaliczana do najbardziej innowacyjnych i najbardziej konkurencyjnych w strefie euro. Dziś Finlandia pogrążona jest w stagnacji. To państwa narodowe, jak piszą Kawalec i Pytlarczyk, są źródłem tożsamości narodowej, identyfikacji obywateli i źródłem legitymizacji procesu demokratycznego. Przy jednej walucie i jednej stopie procentowej dla całego obszaru strefy euro polityka pieniężna nie może być dostosowana do potrzeb wszystkich krajów: dla jednych stopy procentowe są za wysokie, dla innych za niskie. Polska, mimo zobowiązań traktatowych, może odwlekać wejście od strefy euro, tak długo, jak zechce. Zagrożenia ewentualnym wstąpieniem do strefy euro dostrzegli tacy ekonomiści jak- Jan Krzysztof Bielecki, Marek Belka czy Jan Rostowski. Nie jest to więc grupa „populistów” jak z lubością nazywa wszystkich inaczej myślących Gazeta Wyborcza. Pozostawanie poza strefą euro to nie bycie na peryferiach Europy, wręcz przeciwnie, to możliwość oddziaływania na Europę poprzez silne mechanizmy własnej gospodarki. We współczesnym świecie lepiej radzą sobie bowiem te kraje, gdzie pozostały sprawnie działające instytucje państwowe. To doskonale pokazał kryzys. 
Autorzy w sposób przystępny dla każdego tłumaczą krok po kroku jak dokonać bezbolesnej dekompozycji euro. To świetnie napisana i pionierska, jak na polskie warunki publikacja. Może być punktem wyjścia do publicznej debaty o roli Polski w UE. Euro, ukochane dziecko wielkiego kapitału, może być początkiem końca Unii jaką znamy. Tak, aby nie znaleźć się pomiędzy neoliberalną utopią a brunatniejącą rzeczywistością, jako alternatywą dla Europy, należy odrzucić wspólną walutę, która generuje koszty i pogłębia napięcia.

Przemysław Prekiel
---
Stefan Kawalec, Ernest Pytlarczyk „Paradoks euro. Jak wyjść z pułapki wspólnej waluty?”, Wyd. Poltext, Warszawa 2016

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.

Więcej …
 

Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.

Więcej …
 

W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 32 gości 

Statystyka

Odsłon : 8490971

Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.

Więcej …
 

Więcej …
 

Więcej …

Temat dnia

Zróbmy coś!

Tak się zastanawiam, czy poza marszami ciszy, telewizyjnym zalewem informacji, który potrwa przez kilka dni, ktokolwiek w Polsce zrobi coś konkretnego aby poprawić nasze bezpieczeństwo i realnie zaradzić problemowi??? Bardzo wątpię.

Więcej …
 
Krakowska masakra pokłosiem haseł „kościół, szkoła, strzelnica”...?

W dniu 7 listopada br. po godzinie 15 ulicami wokół Rynku Głównego w Krakowie (m.in. ulicą Sławkowską) przejechał samochód, z którego kierowca zaczął strzelać z karabinu (typu wojskowego „AR-15”) do przypadkowych przechodniów. Wśród osób przechodzących w tamtej okolicy powstał popłoch i większość z nich ratowała/asekurowała się ucieczką do pobliskich punktów restauracyjnych i sklepowych.

Więcej …
 

Na lewicy

Tradycyjnie, w dniu 13 listopada 2026 roku, złożyliśmy kwiaty przy obelisku upamiętniającym słynną bitwę polskich socjalistów z Kozakami w roku 1904 na Placu Grzybowskim w Warszawie. Była to pierwsza taka wielka akcja PPS przeciw uciemiężeniu Polaków w zaborze rosyjskim, która historycznie stała się przysłowiowym chrztem bojowym Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie w dniu 7 listopada 2026 roku Polska Partia Socjalistyczna opublikowała Stanowisko, w którym potępia mord, do którego doszło na Krakowskim Rynku.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2026 roku liczna grupa działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego w Warszawie.
Rokrocznie, od momentu postawienia pomnika Daszyńskiego przy Trakcie Królewskim w Warszawie, w dniu powołania Rządu Ludowego Republiki Polskiej składane są kwiaty przez przedstawicieli PPS i innych ugrupowań lewicowych.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2026 roku odbyła się w UMCS w Lublinie konferencja naukowa „U progu Niepodległej: Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego i jego miejsce w procesie odbudowy Państwa Polskiego”.
Konferencja była kontynuacją corocznych przedsięwzięć organizacyjnych i politycznych mających na celu upamiętnienie powołania w dniu 6/7 listopada 1918 roku Rządu Ludowego pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego.

Więcej …
 

W dniu 27 października 2026 roku w Sali kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja naukowa zorganizowana z okazji 90 rocznicy śmierci Ignacego Daszyńskiego, premiera Rządu Ludowego w 1918 roku i Marszałka Sejmu w II RP. Konferencja odbywała się pod hasłem: „Ignacy Daszyński. Wokół dziedzictwa demokraty, socjalisty, Marszałka Sejmu”.

Więcej …
 

W dniu 1 października 2026 roku w Płocku odbyła się promocja monografii „O racji stanu. Ignacy Daszyński (1866-1936)”, której organizatorem było Towarzystwo Naukowe Płockie. Monografia powstała pod redakcją naukową dra Andrzeja Ziemskiego. Wyboru tekstów i opracowania dokonał redaktor Przemysław Prekiel.

Więcej …
 

W dniu 12 września 2026 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Mazowieckiej PPS.
Podczas posiedzenia przedyskutowano aktualną sytuację polityczną w kraju. Zwrócono uwagę na potrzebę podjęcia dyskusji na temat przygotowań do mających się odbyć w roku przyszłym wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 31 lipca 2026 roku, w przeddzień kolejnej, 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kwaterze powstańców na Cmentarzu Bródnowskim, w której pochowano bojowców PPS, odbyła się uroczystość złożenia kwiatów.

Więcej …
 

W dniu 23 czerwca 2026 roku w Warszawie z okazji 80-tych urodzin upamiętniono Józefa Oleksego, marszałka Sejmu ( II i IV kadencji w latach 1993–1995 i 2004–2005) i premiera (1995–1996). W godzinach rannych grupa przyjaciół złożyła wieńce na grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku.

Więcej …
 

25 maja 2026 roku obchodziliśmy 100 rocznicę urodzin Jana Józefa Lipskiego, człowieka zasłużonego również dla ruchu socjalistycznego. W latach 1990-1991 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 12 maja 2026 roku w Akademii Piotrkowskiej odbyła się konferencja naukowa z okazji 100 rocznicy zamachu majowego pt. „Wojna Polsko – Polska”.

Więcej …
 

W dniu 9 maja 2026 roku w Warszawie w obrębie ulicy Śmiałej na Żoliborzu dokonano otwarcia skweru imienia prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, wybitnego historyka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Więcej …