90. rocznica uzyskania niepodległości

W dniu 6 listopada 2008 roku odbyła się Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie sesja z okazji 90. rocznicy uzyskania niepodległości przez Polskę w roku 1918.

Referaty historyczne wygłosili profesorowie: Longin Pastusiak, Krzysztof Dunin-Wąsowicz, Michał Śliwa, Jan Lewandowski, Jan Jachymek, Stefan Stępień i Ewa Maj.W części oficjalnej głos zabrał wicemarszałek Sejmu Jerzy Szmajdziński i przewodniczący RN PPS Bogusław Gorski. Wygłoszone referaty dotyczyły głównie problemów dotyczących powołania przed 90. laty Rządu Ludowego z Ignacym Daszyńskim na czele. W sesji wzięli udział nauczyciele akademiccy i studenci UMCS, działacze lewicy z całego kraju, dziennikarze. Podczas sesji kolportowano ostatni numer "Przeglądu Socjalistycznego", który zawiera materiały rocznicowe.

 
Wystąpienie okolicznościowe Przewodniczącego Rady Naczelnej PPS Bogusława Gorskiego w dniu 6. 11. 2008 r. podczas Sesji Historycznej z okazji 90-lecia Rządu Ludowego – UMCS, Lublin

Szanowni Państwo!
W swoim wystąpieniu chciałbym podjąć temat udziału Polskiej Partii Socjalistycznej w odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 roku.
Wszyscy wiedzą, że premierzy pierwszych rządów ludowych – Ignacy Daszyński i Jędrzej Moraczewski – to działacze PPS. Powszechnie też wiadomo, że Józef Piłsudski przez kilkanaście lat swego życia był jednym z przywódców tej partii. Mniej mówi się, o tym dlaczego PPS miała duże poparcie społeczne i tak wybitnych przywódców.
PPS – od jej powstania w 1892 roku – tworzyła ten nurt ruchu socjalistycznego, który traktował nierozłącznie wyzwolenie narodowe i społeczne. Już na kongresie założycielskim w Paryżu uznano, że naczelnym punktem programu partii ma być niepodległość narodowa i samodzielna republika demokratyczna. Tak sformułowany cel programowy był konsekwentnie realizowany. Uzyskał szerokie społeczne poparcie i przyciągnął do PPS wielu wybitnych Polaków.
Dziś, z perspektywy historycznej, w dniach obchodów 90-lecia odzyskania państwowości, trzeba powiedzieć, że socjaliści z PPS dobrze rozumieli jak wielką wartością dla Polaków  jest niepodległe i demokratyczne państwo. Wiedzieli, że kwestia narodowa jest częścią świadomości i ważną potrzebą społeczną.
Często wskazuje się na rolę jednostek, liderów wydarzeń politycznych – i jest ona niezaprzeczalna. Jednak takie wydarzenie jak odzyskanie niepodległości zachodzi tylko w wyniku masowego ruchu społecznego popierającego ideę samostanowienia narodowego. Motorem i czynnikiem sprawczym odzyskania państwowości były masy pracujące świadome postawionego celu.
Odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 roku było uwieńczeniem wieloletnich procesów społecznych i politycznych zachodzących w społeczeństwie polskim i splotu uwarunkowań międzynarodowych. Najważniejsze było to, że w 1918 roku nasze społeczeństwo wyraziło wolę posiadania swojego państwa. To był warunek konieczny i on był spełniony. Bez woli społecznej nie powstałoby państwo polskie. W jej budowaniu istotną rolę odegrała Polska Partia Socjalistyczna.
Działalność PPS od jej powstania do 1918 roku miała na celu walkę i rozwijanie świadomości narodowej i społecznej. W zaborze austriackim - gdzie działał Ignacy Daszyński - istniały ciała przedstawicielskie i możliwość występowania jako opozycja parlamentarna. Z tych form działania korzystali PPS-owcy z Galicji. W zaborze rosyjskim było inaczej. Tu PPS-owcy musieli stosować w swojej działalności formy walki rewolucyjnej – walki zbrojnej. Warto przypomnieć, że PPS był głównym organizatorem wydarzeń określanych jako „rewolucja 1905 roku”. W jej wyniku osłabła rusyfikacja. Do szkół i urzędów wrócił język polski.  W zaborze rosyjskim powszechnie uzewnętrzniły się więzi narodowe i klasowe. Niestety socjaliści zapłacili wysoką cenę za zryw rewolucyjny. W wyniku represji po stłumieniu rewolucji 1905 roku zostało powieszonych i rozstrzelanych 168 -u PPS-owców. Na katorgę i zesłanie wywieziono ponad 3000 socjalistów - uczestników rewolucji. Jednak wydarzenia 1905 roku tworzyły warunki dla odzyskania niepodległości - co nastąpiło w 1918 roku.
W przeszłości i dziś PPS dąży do tych samych celów ideowych i społecznych. Chcemy demokratycznego państwa, w którym obowiązuje zasada sprawiedliwości społecznej, a więc państwa socjalnego z uspołecznioną gospodarką. Dla polskich socjalistów i ich partii - w przeszłości i dziś - uspołecznienie, a więc socjalizacja stosunków społecznych i ekonomicznych jest warunkiem istnienia Polski jako demokratycznego państwa, które realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej i zapewnia bezpieczeństwo socjalne obywatelom. W przeszłości i dziś - krytykujemy kapitalizm. Dążymy do odrzucenia tego systemu, ponieważ nie będzie sprawiedliwości społecznej, dopóki praca milionów będzie zawłaszczana przez jednostki. Nie będzie solidarności społecznej, dopóki opieka zdrowotna, oświata, zabezpieczenia emerytalne i społeczne będą traktowane jako działalność komercyjna. Nie będzie demokratycznego państwa, dopóki jego rola będzie sprowadzana do roli nocnego stróża prywatnego kapitału. Obywatel nie będzie człowiekiem wolnym dopóki nie będzie korzystał z należnych mu praw społecznych i ekonomicznych.
Ruch socjalistyczny - a w nim Polska Partia Socjalistyczna – niesie trwałe wartości humanistyczne, które są nadzieją i przyszłością ludzkości. Wartości te były zawarte w manifeście Rządu Ludowego, jaki powstał 90 lat temu w Lublinie.
Pomimo upływu lat, wiele postulatów rządu ludowego, które dotyczą systemu społecznego i ekonomicznego naszego państwa, nie zostało zrealizowanych. Myślę - i mam nadzieję – że, dążenie do zrealizowania wizji państwa polskiego, kreślonej przez rząd Ignacego Daszyńskiego to zadanie nie tylko dla socjalistów.
 
 

Wydanie bieżące

Recenzje

Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.

Więcej …
 

Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.

Więcej …
 

W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 29 gości 

Statystyka

Odsłon : 8491618

Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.

Więcej …
 

Więcej …
 

Więcej …

Temat dnia

Zróbmy coś!

Tak się zastanawiam, czy poza marszami ciszy, telewizyjnym zalewem informacji, który potrwa przez kilka dni, ktokolwiek w Polsce zrobi coś konkretnego aby poprawić nasze bezpieczeństwo i realnie zaradzić problemowi??? Bardzo wątpię.

Więcej …
 
Krakowska masakra pokłosiem haseł „kościół, szkoła, strzelnica”...?

W dniu 7 listopada br. po godzinie 15 ulicami wokół Rynku Głównego w Krakowie (m.in. ulicą Sławkowską) przejechał samochód, z którego kierowca zaczął strzelać z karabinu (typu wojskowego „AR-15”) do przypadkowych przechodniów. Wśród osób przechodzących w tamtej okolicy powstał popłoch i większość z nich ratowała/asekurowała się ucieczką do pobliskich punktów restauracyjnych i sklepowych.

Więcej …
 

Na lewicy

Tradycyjnie, w dniu 13 listopada 2026 roku, złożyliśmy kwiaty przy obelisku upamiętniającym słynną bitwę polskich socjalistów z Kozakami w roku 1904 na Placu Grzybowskim w Warszawie. Była to pierwsza taka wielka akcja PPS przeciw uciemiężeniu Polaków w zaborze rosyjskim, która historycznie stała się przysłowiowym chrztem bojowym Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie w dniu 7 listopada 2026 roku Polska Partia Socjalistyczna opublikowała Stanowisko, w którym potępia mord, do którego doszło na Krakowskim Rynku.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2026 roku liczna grupa działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego w Warszawie.
Rokrocznie, od momentu postawienia pomnika Daszyńskiego przy Trakcie Królewskim w Warszawie, w dniu powołania Rządu Ludowego Republiki Polskiej składane są kwiaty przez przedstawicieli PPS i innych ugrupowań lewicowych.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2026 roku odbyła się w UMCS w Lublinie konferencja naukowa „U progu Niepodległej: Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego i jego miejsce w procesie odbudowy Państwa Polskiego”.
Konferencja była kontynuacją corocznych przedsięwzięć organizacyjnych i politycznych mających na celu upamiętnienie powołania w dniu 6/7 listopada 1918 roku Rządu Ludowego pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego.

Więcej …
 

W dniu 27 października 2026 roku w Sali kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja naukowa zorganizowana z okazji 90 rocznicy śmierci Ignacego Daszyńskiego, premiera Rządu Ludowego w 1918 roku i Marszałka Sejmu w II RP. Konferencja odbywała się pod hasłem: „Ignacy Daszyński. Wokół dziedzictwa demokraty, socjalisty, Marszałka Sejmu”.

Więcej …
 

W dniu 1 października 2026 roku w Płocku odbyła się promocja monografii „O racji stanu. Ignacy Daszyński (1866-1936)”, której organizatorem było Towarzystwo Naukowe Płockie. Monografia powstała pod redakcją naukową dra Andrzeja Ziemskiego. Wyboru tekstów i opracowania dokonał redaktor Przemysław Prekiel.

Więcej …
 

W dniu 12 września 2026 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Mazowieckiej PPS.
Podczas posiedzenia przedyskutowano aktualną sytuację polityczną w kraju. Zwrócono uwagę na potrzebę podjęcia dyskusji na temat przygotowań do mających się odbyć w roku przyszłym wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 31 lipca 2026 roku, w przeddzień kolejnej, 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kwaterze powstańców na Cmentarzu Bródnowskim, w której pochowano bojowców PPS, odbyła się uroczystość złożenia kwiatów.

Więcej …
 

W dniu 23 czerwca 2026 roku w Warszawie z okazji 80-tych urodzin upamiętniono Józefa Oleksego, marszałka Sejmu ( II i IV kadencji w latach 1993–1995 i 2004–2005) i premiera (1995–1996). W godzinach rannych grupa przyjaciół złożyła wieńce na grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku.

Więcej …
 

25 maja 2026 roku obchodziliśmy 100 rocznicę urodzin Jana Józefa Lipskiego, człowieka zasłużonego również dla ruchu socjalistycznego. W latach 1990-1991 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 12 maja 2026 roku w Akademii Piotrkowskiej odbyła się konferencja naukowa z okazji 100 rocznicy zamachu majowego pt. „Wojna Polsko – Polska”.

Więcej …
 

W dniu 9 maja 2026 roku w Warszawie w obrębie ulicy Śmiałej na Żoliborzu dokonano otwarcia skweru imienia prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, wybitnego historyka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Więcej …