Powstańcy-socjaliści. Walczyli o niepodległą Polskę

Po upadku Warszawy w 1939 roku Polska Partia Socjalistyczna sfingowała swoje rozwiązanie. Przeszliśmy do konspiracji pod nazwą Wolność-Równość-Niepodległość, w późniejszej historii określanej jako PPS-WRN, która od razu podjęła współpracę ze Związkiem Walki Zbrojnej, następcą Służby Zwycięstwa Polski.
Po latach działalności podziemnej, perspektywa wyzwolenia okupowanej przez Niemców Warszawy przez zachodnich aliantów stała się mrzonką. Stosunki na linii ZSRR-rząd londyński też nie napawały środowisk konspiracyjnych nadzieją. Tak oto narodził się pomysł powszechnego powstania narodu – Akcji „Burza”, w której wzięło wiele grup i środowisk socjalistycznych z PPS na czele.
Trzonem sił zbrojnych PPS-WRN była Gwardia Ludowa WRN pod wodzą Kazimierza Pużaka. Ta, w maju 1944, przekształciła się w Organizację Wojskową Powstańczego Pogotowia Socjalistów. OW PPS była wspierana też przez Milicję Robotniczą PPS-WRN, zajmującą się hamowaniem niemieckiego wysiłku wojennego poprzez sabotaż fabryk i zakładów pracy znajdujących się pod niemiecką kuratelą. Uczestniczyło też kilka pomniejszych organizacji socjalistycznych jak Grupa „Płomienie”, Socjalistyczna Organizacja Bojowa czy Milicja Ludowa Robotniczej Partii Polskich Socjalistów. Profesor Piotr Matusak, historyk ruchu oporu, wskazuje, że w szczytowym okresie GL WRN liczyła ponad 40 tysięcy członków.
Siły zbrojne PPS scaliły się ze strukturą Armii Krajowej. W dniu wybuchu powstania, OW PPS wystawiła do walki kilka batalionów. Dowództwo nad zgrupowaniem warszawskim objął Józef Dzięgielewski, współtwórca Robotniczych Brygad Obrony Warszawy z czasów kampanii wrześniowej. Bataliony były przypisane dzielnicom, każdy z nich dzielił się na plutony, te były przypisane pod AK. Dodatkowo, batalionom towarzyszyły również oddziały milicyjne PPS i Wojskowa Służba Kobiet PPS.
Krwawe walki przetrzebiły odziały PPS. Z powodu rozbicia przez jednostki niemieckie, plutony musiały często łączyć się w ramach innych batalionów Armii Krajowej. Jednym z ostatnich elementów OW PPS byli żołnierze 1. Kompanii IV Batalionu im. Jarosława Dąbrowskiego, który dzielnie walczył w obronie tzw. „Twierdzy Zmartwychstanek”. Złożyli broń 30 września. Zdarzały się pojedyncze przypadki współpracy OW PPS i komunistycznej Armii Ludowej, najprawdopodobniej w celu zwiększenia możliwości bojowych.
Historia konspiracyjnych jednostek Polskiej Partii Socjalistycznej jednoznacznie zadaje kłam prawicowej narracji historycznej. Skrajna prawica stale usiłuje wymazać socjalistyczny wkład w walkę o wolną Polskę i zarzucić socjalistom bierność w okresie Powstania Warszawskiego. Musimy pamiętać o krwi serdecznej wylewanej z żył socjalistycznych powstańców na ołtarzu narodu i raz jeszcze przypomnieć sobie hasło im przyświecające: Wolność, Równość, Niepodległość.

Julianna Novak

 

Wydanie bieżące

Recenzje

14 listopada 2014 r.  w Chinach ukazał się I tom książki autorstwa prezydenta Xi Jinping’a – Zarządzanie Chinami (ang. The Governance of China). Aktualnie, od sierpnia 2022 roku rozpowszechniany jest czwarty tom

Więcej …
 

Można być krajem małym, jak Singapur czy Szwajcaria – i znajdować się w czołówce. Można być dużym, jak Brazylia czy Nigeria – i wlec się na końcu.

Więcej …
 

Niniejsza książka powstała jako rezultat głębokiego niepokoju wywołanego rugowaniem filozofii z nauczania na poszczególnych Wydziałach wyższych uczelni. W rezultacie potęguje się warstwa inteligencji o wąskich horyzontach myślowych.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 40 gości 

Statystyka

Odsłon : 6560239

Temat dnia

Wojna?

Świat zbliżył się do niebezpiecznego punktu, a mocarstwa gotowe są rozpocząć nieobliczalną w skutkach wojnę. Przeciągający się konflikt na Ukrainie popycha władze rosyjskie do radykalniejszych kroków. Dokonują się zmiany w rosyjskim ustawodawstwie, w tym te dotyczące mobilizacji.

Więcej …

Na lewicy

W dniu 30 września 2022 roku w Łodzi odbyło się w ramach obchodów 130-lecia PPS, zorganizowane przez działaczy PPS i Komisję Historyczną PPS, spotkanie dotyczące historii i dorobku PPS.

Więcej …
 

W dniu 17 września 2022 roku w Warszawie odbyło się zebranie Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 13 września 2022 roku w Warszawie odbyło się otwarte zebranie Rady Mazowieckiej PPS poświęcone sprawom przygotowań socjalistów i lewicy do przyszłorocznych wyborów parlamentarnych.

Więcej …
 

W dniu 11 września 2022 roku w Ewinie (woj. łódzkie) odbyły się tradycyjne obchody 78 rocznicy słynnej bitwy partyzanckiej oddziałów 3 Brygady Armii Ludowej im. J. Bema z niemieckim najeźdźcą.

Więcej …
 

Z inicjatywy Socjaldemokracji Polskiej, jak podał portal PPS, odbyło się w dniu 5 września 2022 roku w siedzibie OPZZ w Warszawie spotkanie partii politycznych reprezentujących część demokratycznej opozycji. Uczestniczyli: Polska Partia Socjalistyczna, Partia Zieloni, Polskie Stronnictwo Ludowe, Platforma Obywatelska, Unia Pracy oraz Wolność i Równość.

Więcej …
 

1 września br. minęła 30 rocznica brutalnego mordu Premiera Rządu Polskiego Piotra Jaroszewicza i jego żony Alicji Soskiej.

Więcej …
 

W dniu 31 sierpnia 2022 roku w Warszawie odbyło się zebranie Rady Mazowieckiej Polskiej Partii Socjalistycznej. Uczestniczyli przedstawiciele wszystkich organizacji okręgowych Mazowsza: z Warszawy, Płocka, Piotrkowa Trybunalskiego oraz samodzielnych kół.

Więcej …
 

W dniu 21 lipca 2022 roku z okazji 117. rocznicy stracenia przez władze Rosji carskiej Stefana Okrzei, przedstawiciele Koła Parlamentarnego PPS z sen. Wojciechem Koniecznym – przewodniczącym Rady Naczelnej PPS na czele złożyli kwiaty przed tablicą pamiątkową przy Bramie Straceń Cytadeli.

Więcej …
 

W dniu 4 lipca 2022 roku w Warszawie odbyło się spotkanie promocyjne z okazji wydania nowego numeru „Przeglądu Socjalistycznego”.  Spotkali się autorzy i czytelnicy pisma.

Więcej …
 

W Warszawie w dniu 25 czerwca 2022 roku obradowała Rada Naczelna Polskiej Partii Socjalistycznej.
Podczas posiedzenia wysłuchano informacji na temat projektu „Porozumienie partii demokratycznej lewicy”.

Więcej …
 

W dniu 18 czerwca 2022 roku odbyła się konwencja programowa partii Razem. Do jej głównych haseł należały: rynek pracy bez śmieciówek, państwowy program budowy mieszkań, inwestycje publiczne w nowe technologie i atom, oraz prawo do przerywania ciąży.

Więcej …
 

W Warszawie w dniu 17 czerwca 2022 roku odbyło się Walne Zgromadzenie Członków Stowarzyszenia o charakterze sprawozdawczo-wyborczym. Uczestniczyło 18 osób. Sprawozdanie Zarządu Stowarzyszenia objęło okres działalności w latach 2017-2022.

Więcej …